အိုင်ယာလန်ရှိ လူမည်းအသိုင်းအဝိုင်းသည် 'ဂျော့ချ် ဖလွိုက် အဖြစ်အပျက်' နောက်ပိုင်းတွင် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုအကြောင်း ရင်ဖွင့်ပြောဆိုလာကြသည်။

ပြီးခဲ့သည့်လက အသက် ၄၀ အရွယ် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံသူ အသားရောင်လူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သူ အီမာ အိုနေးလ် (Emer O’Neill) သည် လူမျိုးရေးအရ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် စော်ကားခံခဲ့ရသည်။

ဒပ်ဘလင်မြို့တောင်ပိုင်းရှိ သူမနေထိုင်ရာမြို့မှ ဆယ်ကျော်သက်များက သူမကို "မင်းနိုင်ငံကို ပြန်သွား!" ဟု အော်ဟစ်ခဲ့ကြသည်။ အမျိုးသားတစ်ဦးက သူမ အင်္ဂလိပ်စကားပြောတတ်ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ရိုင်းရိုင်းစိုင်းစိုင်း မေးမြန်းခဲ့ပြီး ဒေသခံအရက်ဆိုင်တစ်ခုတွင် သူမကို "n-word" ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဖြစ်ရပ်များအားလုံးသည် နှစ်ပတ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

"ကျွန်မမှာ သွားစရာ တခြားနိုင်ငံ မရှိပါဘူး။ ဒါက ကျွန်မရဲ့နိုင်ငံပါ" ဟု အိုနေးလ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ သူမသည် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် အသံလွှင့်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း အိုင်ယာလန်၏ အမျိုးသားရုပ်မြင်သံကြားလိုင်း RTE အတွက် ဒပ်ဘလင်မြို့၏ စိန့်ပက်ထရစ်နေ့ စီတန်းလှည့်လည်ပွဲကို တင်ဆက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် သူမသည် ဒပ်ဘလင်မြို့လယ်ရှိ Arnotts ကုန်တိုက်အပြင်ဘက်တွင် မေလ ၁၅ ရက်နေ့က အသတ်ခံခဲ့ရသည့် အသက် ၃၅ နှစ်အရွယ် အီဗ် ဆာကီလာ (Yves Sakila) အား အောက်မေ့ဖွယ်ပွဲတစ်ခုတွင် သီချင်းဆိုနေစဉ် စိတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် တုန်ယင်နေခဲ့သည်။ ဘေးမှလူများ ရိုက်ကူးထားသော ဗီဒီယိုဖိုင်တွင် ၎င်းကို ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကုန်တိုက်လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းများက ၎င်း၏လည်ပင်းပေါ်တွင် ဒူးထောက်ထားသည်မှာ လေးမိနစ်ကျော်ကြာသည်ကို တွေ့ရသည်။

အိုင်ယာလန်နိုင်ငံသား ဆာကီလာသည် အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ (DRC) မှ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏သေဆုံးမှုကို အိုင်ယာလန်၏ ဂျော့ဖ် ဖလွိုက် (George Floyd) အဖြစ်အပျက်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မင်နီဆိုတာပြည်နယ်၌ အသက် ၄၆ နှစ်အရွယ် အသားရောင်လူမျိုးတစ်ဦးကို လူဖြူရဲများက သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းကို သတိရစေသည်။

ဆာကီလာသည် ဆိုင်မှပစ္စည်းခိုးယူမှုဖြင့် သံသယရှိခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ ကုန်တိုက်မှ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာစဉ် အမျိုးသားတစ်ဦးကို မတော်တဆ တိုက်မိခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ရဲများရောက်ရှိလာပြီး ၎င်းကို လက်ထိပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းမကျန်းမာသည်ကို တွေ့သောအခါ နှလုံးအသက်ရှူပြန်လည်ရှင်သန်ရေး (CPR) ကို ပြုလုပ်ပေးခဲ့ကြသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဒပ်ဘလင်မြို့ရှိ Mater ဆေးရုံ၌ သေဆုံးသွားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

ဆယ်ကျော်သက်ဘဝတွင် ၎င်း၏မွေးစားမိဘများ ကွာရှင်းပြတ်စဲသောအခါ ရုန်းကန်ခဲ့ရပြီး ၎င်းသေဆုံးချိန်တွင် လမ်းဘေးတွင် နေထိုင်နေခဲ့ရသည်။

"သူက အသက် ၁၆ နှစ်မှာ စောင့်ရှောက်ရေးဝန်ဆောင်မှုတွေဆီ ရောက်ခဲ့ပေမယ့် ပုံမှန်ဘဝကို ဘယ်တော့မှ ပြန်မရောက်ခဲ့ဘူး။ သူ့ရဲ့မွေးစားမိခင်က အိမ်ပြန်ခေါ်ချင်ခဲ့ပေမယ့် သူက လွတ်လပ်မှုကို လိုချင်ခဲ့တယ်" ဟု လွန်ခဲ့သောငါးနှစ်က ၎င်းနှင့်ပထမဆုံးတွေ့ဆုံခဲ့သည့် Africa Solidarity Centre မှ လာဆန်း အိုဒရာအိုဂို (Lassane Ouedraogo) က ပြောကြားခဲ့သည်။ အခြားအိမ်ခြေရာမဲ့များကဲ့သို့ပင် ဆာကီလာကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ ဦးဆောင်သည့် အဖွဲ့အစည်းက ထောက်ပံ့ပေးနေခဲ့သည်။

အိုဒရာအိုဂိုက ၎င်းကို "ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သူ" အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး "ချစ်စရာကောင်းသော စကားဝိုင်းများ" ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ "သူ့ကို အကူအညီပေးဖို့ လိုအပ်တာပါ၊ သေဒဏ်ပေးဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။"

၎င်း၏သေဆုံးမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ဖမ်းဆီးမှုများ မရှိသေးပေ။

"သူဘယ်လိုသေဆုံးခဲ့တယ်ဆိုတာကို နားလည်ဖို့ ဗီဒီယိုကိုကြည့်ဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေ မလိုအပ်ပါဘူး" ဟု အိုဒရာအိုဂိုက ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ကိုလိုနီဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်ဖြင့် လူသိများသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် အိုင်ယာလန်ရှိ လူနည်းစုအသိုင်းအဝိုင်းမှ အဖွဲ့ဝင်များက လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ငြင်းဆန်မှုသဘောထားကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

ဆာကီလာ မသေဆုံးမီ ရက်အနည်းငယ်အလိုတွင် အိုင်ယာလန်၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဘာတီ အာဟန်း (Bertie Ahern) သည် ဒေသဆိုင်ရာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ၎င်း၏ အလယ်အလတ်လက်ယာပါတီ Fianna Fail အတွက် မဲဆွယ်စည်းရုံးနေစဉ် "ကွန်ဂိုနဲ့ ဒီလိုနေရာတွေက လူတွေကို ကျွန်တော်တို့ လက်ခံလို့ မရဘူး" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်ကို ဗီဒီယိုရိုက်ကူးခံခဲ့ရသည်။ လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ် မိုက်ကယ် မာတင် (Micheal Martin) (Fianna Fail ပါတီမှပင်) က အာဟန်း၏ မှတ်ချက်များကို သူသဘောမကျသော်လည်း ၎င်း၏ပါတီအနေဖြင့် လူများကို မဲဆွယ်စည်းရုံးခြင်းမှ တားဆီး၍မရနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Maynooth တက္ကသိုလ်မှ အသားရောင်လူမျိုးနှင့် ကိုလိုနီခေတ်လွန် စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ စာပေဝေဖန်ရေးဆရာမ ဆန်ဒရင်း နဒါဟီရို (Sandrine Ndahiro) က ပြီးခဲ့သည့်လက Arnotts ကုန်တိုက်အပြင်ဘက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆုတောင်းပွဲတစ်လျှောက်လုံး ငိုကြွေးခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဆိုင်က ပုံမှန်အတိုင်း ဖွင့်ထားတယ်။ ဘာမှမဖြစ်ခဲ့သလိုပဲ လူတွေက ဝင်ထွက်သွားလာနေကြတယ်။ လူဖြူတစ်ယောက် သေဆုံးခဲ့ရင်တော့ သူတို့ ပိတ်ထားမှာပဲ" ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒပ်ဘလင်နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ ပါရဂူဘွဲ့ယူ သုတေသီ ဇိုင်နပ် အိုဘာဆူယီ (Zainab Obasuyi) က သူမလည်း လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု ခံစားခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အထက်တန်းကျောင်းတက်စဉ်က သူမကိုတွေ့သောအခါ အတန်းဖော်များက "အီဘိုလာ လာ လာ" ဟု အော်ဟစ်ခဲ့ကြသည်။

"လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုအကြောင်း ပြောတိုင်း 'မင်းက အရမ်းအထိမခံဘူး၊ အရမ်းတုံ့ပြန်လွန်းတယ်၊ အဓိပ္ပာယ်မှားယွင်းနေတယ်' လို့ ပြောခံရတယ်။ အိုင်ယာလန်လူ့အဖွဲ့အစည်းက လူမျိုးရေးခွဲခြားသူလို့ အခေါ်ခံရမှာကို အရမ်းကြောက်တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒါကို ကိုယ်ကျင့်တရားပျက်ယွင်းမှုအဖြစ် ရှုမြင်ကြလို့ပဲ။ ဒါကြောင့် သူတို့က ဒီစကားလုံးတွေကို ခုခံကာကွယ်ဖို့အတွက် သုံးကြတယ်" ဟု ယခုအသက် ၂၄ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော အိုဘာဆူယီက ပြောကြားခဲ့သည်။ သူမသည် Black and Irish အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ ဆာကီလာအား အောက်မေ့ဖွယ်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နေသည့် အကျိုးအမြတ်မယူသော ထောက်ခံအားပေးရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည်။

၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှင့် ၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံကို နိုင်ငံတကာဘောလုံးနှင့် ရပ်ဘီအားကစားတို့တွင် ကိုယ်စားပြုခဲ့သူ ဂျက်ကီ မက်ကာသီ အိုဘရိုင်ယန် (Jackie McCarthy O’Brien) အတွက် အားကစားနှစ်မျိုးလုံး ကစားခဲ့သည့် အိုင်ယာလန်မှ ပထမဆုံး အသားရောင်လူမျိုးအမျိုးသမီးဖြစ်လာခဲ့သူအတွက် ကစားကွင်းများသည် ပိုမိုလွတ်လပ်သည်ဟု ခံစားခဲ့ရသည်။

"ကျွန်မရဲ့ အိုင်ယာလန်လူမျိုးဖြစ်မှုကို လူတွေက မေးခွန်းမထုတ်နိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းက အစိမ်းရောင်ဂျာစီဝတ်ဆင်ထားခြင်းပါပဲ" ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကွင်းထဲမှာတော့ ကျွန်မက ဧရာမလူကြီးတစ်ယောက်လိုပါပဲ။ ကွင်းပြင်ပမှာတော့ ခေါင်းကြီးကြီးနဲ့ အသားရောင်ကလေးမလေးတစ်ယောက်ပါ။ ပွဲကစားချိန် မိနစ် ၉၀ ဟာ စစ်မှန်တဲ့ လွတ်လပ်မှုပါပဲ။ ဒါပေမယ့် သင်စကားပြောတဲ့အခါ သင်ဟာ ဒေါသထွက်နေတဲ့ အသားရောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး၊ ပြဿနာရှာတဲ့ ရန်လိုသူတစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရတယ်။"

အိုဘရိုင်ယန်သည် အိုင်ယာလန်တစ်ဝန်းလုံးတွင် လူသိများသော်လည်း သူမရင်ဆိုင်ရသည့် မှတ်ချက်များသည် စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စရာပင်။ "လူတွေက ကျွန်မကို 'မင်းက တကယ်တမ်း အသားရောင်လူမျိုး မဟုတ်ဘူး' ဒါမှမဟုတ် 'ငါက အရောင်ကို မမြင်ဘူး' လို့ ပြောကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်မက သူတို့ရဲ့အသားဖြူတာကို မြင်နေရတာတောင် သူတို့က ဘာလို့ ကျွန်မရဲ့အသားရောင်ကို မမြင်နိုင်ရတာလဲ"

အိုနေးလ်က မသိစိတ်မှ ဘက်လိုက်မှုနှင့် ပုံသေကားချပ်သတ်မှတ်မှုများသည် လက်ခံရန် ခက်ခဲကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့သည် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၏ အတိတ်က ပါလက်စတိုင်းနှင့် တောင်အာဖရိကတို့အပေါ် ထောက်ခံအားပေးမှုကဲ့သို့သော လူသိများသည့်အရာများနှင့် ဆန့်ကျင်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

"အိုင်ယာလန်မြို့ငယ်လေးတွေမှာ 'အိုင်ယာလန်က အိုင်ယာလန်လူမျိုးတွေအတွက်ပဲ' လို့ ရေးထားတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်တွေ နေရာတိုင်းမှာ ရှိနေတယ်။ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုက သိမ်မွေ့တော့တာ မဟုတ်ဘူး" ဟု စာပေဝေဖန်ရေးဆရာမ နဒါဟီရိုက ပြောကြားခဲ့သည်။

အိုင်ယာလန်သတင်းဌာနအချို့တွင် နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူထားသူ ဆာကီလာကို "ကွန်ဂိုလူမျိုး" ဟု ရည်ညွှန်းဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

"အသားရောင်ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတစ်ဦးသည် အိုင်ယာလန်လူမျိုးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရရန် ထူးချွန်ထက်မြက်မှုကို ပြသပြီး ဆုတံဆိပ်များ ရယူရန် မျှော်လင့်ခံရသည်။ ဆာကီလာ၏ အိုင်ယာလန်လူမျိုးဖြစ်မှုသည် ချက်ချင်းပင် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်" ဟု နဒါဟီရိုက ပြောကြားခဲ့သည်။ "အမျိုးသမီးဝါဒ၊ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုအကြောင်း ရေးသားနိုင်ပေမယ့် ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာ ဘာလို့ မပါဝင်နိုင်ရတာလဲ။ အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ပါလက်စတိုင်းအကြောင်းပဲ ရေးသားနေကြတဲ့ အိုင်ယာလန်လူမျိုးတွေဟာ ဆာကီလာရဲ့သေဆုံးမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး တစ်ခွန်းတောင် မပြောခဲ့ကြဘူး။"

မကြာသေးမီက အိုင်ယာလန်ပါလီမန်ဖြစ်သော Leinster House အပြင်ဘက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုတွင် ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြသူ အဖွဲ့ငယ်လေးတစ်စုက "နိုင်ငံခြားသားများ" အိုင်ယာလန်မှ ထွက်ခွာရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ဗဟိုစာရင်းအင်းရုံး၏ စစ်တမ်းတစ်ခုအရ "အိုင်ယာလန်အသားရောင်လူမျိုးများ၊ အာဖရိကအသားရောင်လူမျိုးများနှင့် အခြားအသားရောင်လူမျိုးများ" ၏ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်းသည် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ခံစားခဲ့ရကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။

လူမှုယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ စိတ်ပညာရှင် မာမိုဘို အိုဂိုရို (Mamobo Ogoro) က အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့် (Donald Trump) ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းသည် "အိုင်ယာလန်သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းကို မေးခွန်းထုတ်နေကြသည့် အစွန်းရောက်လက်ယာသမားများ၏ မာနကို ပိုမိုအားဖြည့်ပေးခဲ့သည်" ဟု ယုံကြည်သည်။

Arnotts အပြင်ဘက် ဆန္ဒပြပွဲများနှင့်အတူ ဆာကီလာကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည့် မီးတိုင်တစ်ခုတွင် ပန်းများ ဆက်လက်ချထားလျက်ရှိသည်။

ကနဦးခွဲစိတ်စစ်ဆေးမှုသည် အဖြေမထွက်ခဲ့ပေ။ အဆိပ်သင့်မှုဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာများ ထွက်ရှိရန် ရက်သတ္တပတ်များစွာ ကြာမြင့်နိုင်သည်။ လွတ်လပ်သော မှုခင်းဆေးပညာရှင်တစ်ဦးက ဒုတိယအကြိမ် ခွဲစိတ်စစ်ဆေးမှုကို ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့က အဆိုပါအမှုကို အစိုးရအရာရှိချုပ်ထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။

အိုင်ယာလန်၏ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် လူမျိုးရေးတန်းတူညီမျှမှုဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် အီဘွန် ဂျိုးဇက်ဖ် (Ebun Joseph) က လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

Arnotts ကုန်တိုက်က အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း လုံခြုံရေးကင်မရာမှတ်တမ်းများကို ဆာကီလာ၏ ရှေ့နေထံ ထုတ်ပြန်ခြင်းမရှိသေးပေ။

ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ထရီဆာ ကေယစ်ကွမ်ဘာ ဝက်ဂ်နာ (Therese Kayikwamba Wagner) သည် အိုင်ယာလန်သမ္မတ ကက်သရင်း ကွန်နိုလီ (Catherine Connolly) နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် တရားရေးဝန်ကြီးတို့နှင့်လည်း တွေ့ဆုံခဲ့သည်။

သို့သော် အာဟန်းသည် ၎င်း၏စကားများအတွက် တောင်းပန်ခြင်းမရှိသေးပေ။

"အာဏာရှိသူတွေက မတောင်းပန်ဘူးဆိုရင် လူမျိုးရေးခွဲခြားတဲ့ အိမ်နီးချင်းတစ်ယောက်က တောင်းပန်မယ်လို့ ဘယ်လိုမျှော်လင့်နိုင်မှာလဲ" ဟု နဒါဟီရိုက ပြောကြားခဲ့သည်။