ကမ္ဘောဒီးယား လိမ်လည်မှုဂိုဏ်းတွင် ပါဝင်မှုဖြင့် တရားရင်ဆိုင်နေရသည့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသူက ရုံးအလုပ်အတွက် သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အိမ်ပြန်ချင်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြား

စင်ကာပူ- ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ စင်ကာပူသားများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် လိမ်လည်မှုဂိုဏ်းတွင် ပါဝင်မှုဖြင့် တရားရင်ဆိုင်နေရသည့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် အလုပ်လုပ်ရန် ထိုနေရာသို့ သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး လိမ်လည်သူတစ်ဦး ဖြစ်လိုစိတ် လုံးဝမရှိခဲ့ကြောင်း ခုခံချေပသူ ရှေ့နေဘက်က ကြာသပတေးနေ့ (ဇွန် ၄ ရက်) တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ခုခံချေပမှု စတင်ချိန်တွင် သက်သေထွက်ဆိုခဲ့သည့် အသက် ၃၅ နှစ်အရွယ် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ဒီဗီလာ ရီဇာလင် ပန်ဂါနီဘန် (De Villar Rizalyn Panganiban) က သူမသည် အလုပ်လုပ်ရန် ကမ္ဘောဒီးယားသို့ သွားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းမှသာ ၎င်းသည် လိမ်လည်မှုစခန်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သိရှိခဲ့ရသော်လည်း အိမ်ပြန်ရန် ငွေလိုအပ်နေခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အသက် ၃၅ နှစ်အရွယ် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး အမျိုးသမီးသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဖနွမ်းပင်မြို့ရှိ ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းတစ်ခုတွင် ပါဝင်ခြင်းနှင့် အစိုးရအရာရှိအယောင်ဆောင် လိမ်လည်မှုများမှတစ်ဆင့် စင်ကာပူရှိ လူများကို လိမ်လည်ရန် ပူးပေါင်းကြံစည်မှုတို့ဖြင့် စွပ်စွဲခံထားရသည်။

သူမသည် စင်ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့ (SPF) နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားအမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့တို့က နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုဖြင့် အဆိုပါဂိုဏ်းကို ဖြိုခွဲပြီးနောက် ပြီးခဲ့သည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် စွဲချက်တင်ခံခဲ့ရသူ ၁၂ ဦးအနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်။

ထိုစဉ်က ရဲတပ်ဖွဲ့က အဆိုပါအဖွဲ့သည် စင်ကာပူဒေါ်လာ သန်း ၄၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၁ သန်း) ကျော် ဆုံးရှုံးမှုများ ပါဝင်သည့် အမှုများ၏ နောက်ကွယ်တွင် ရှိနေသည်ဟု ယုံကြည်ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ စင်ကာပူနိုင်ငံသားများနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံသား အများအပြားသည် ဒီဗီလာနှင့်အတူ စွဲချက်တင်ခံခဲ့ရသော်လည်း သူမ၏အမှုမှာ တရားစီရင်မှု စတင်သည့် ပထမဆုံးအမှုဖြစ်သည်။

တရားလိုဘက်က တာဂါလော့စကားပြန်တစ်ဦးနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအရာရှိတစ်ဦးဟူသော သက်သေနှစ်ဦးကို ခေါ်ယူပြီးနောက် ကြာသပတေးနေ့တွင် ၎င်းတို့၏အမှုကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။

ဒီဗီလာ သက်သေမထွက်ဆိုမီ သူမ၏ရှေ့နေ မစ္စတာ ချွိုင်ကျင်းယန် (Mr Chooi Jing Yen) က ၎င်း၏အမှုသည် အွန်လိုင်းလောင်းကစားကုမ္ပဏီတစ်ခုတွင် ရုံးဝန်ထမ်းအဖြစ် အလုပ်ခန့်အပ်ခံရမည်ဟု ထင်မြင်ခဲ့သည်မှာ အငြင်းပွားဖွယ်မရှိသော အချက်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားကာ ခုခံချေပမှု စတင်ခဲ့သည်။

တရားရုံးက စိုးရိမ်ပူပန်နေသည့် ကာလသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်အကြားဖြစ်ကြောင်း အငြင်းပွားနေသော စွဲချက်များမှ သူက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

၎င်းသည် ဒီဗီလာ ကမ္ဘောဒီးယားရှိ လိမ်လည်မှုစခန်းတွင် နေထိုင်ခဲ့သည့် ကာလဖြစ်ပြီး သူမ လာအိုသို့ မထွက်ခွာမီက ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

"တစ်နည်းအားဖြင့် သူမသည် လာအိုတွင် ရှိနေစဉ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် မည်သည့်အရာအတွက်မျှ သို့မဟုတ် ကမ္ဘောဒီးယားမှ ထွက်ခွာပြီးနောက် ရရှိခဲ့သည့် မည်သည့်အချက်အလက်အတွက်မျှ တရားစွဲဆိုခံနေရခြင်း မဟုတ်ပါ" ဟု မစ္စတာ ချွိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်း၏အမှုသည် ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ရက်အနည်းငယ်ကြာ နေထိုင်ပြီးနောက်မှသာ သံသယဝင်လာခဲ့ပြီး အချက်အလက်များ ပိုမိုရှာဖွေရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း မည်သည့်အရာမျှ မရရှိခဲ့ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

သူမသည် စာမေးပွဲဖြေဆိုခဲ့သော်လည်း ကျရှုံးခဲ့ပြီး ဂိုဏ်းက သူမကို တာဝန်မပေးခဲ့ကြောင်း မစ္စတာ ချွိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

"တရားသူကြီးမင်းအနေဖြင့် မစ္စဒီဗီလာသည် အမှန်တကယ် အိမ်ပြန်လိုခဲ့သော်လည်း မပြန်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများကို ကြားသိရမည်ဖြစ်ပါသည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

"သူမတွင် နိုင်ငံကူးလက်မှတ်မရှိ၊ ငွေမရှိ၊ ကမ္ဘောဒီးယားတွင် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမျှ မသိခဲ့ပါ။ ထို့အပြင် ဂိုဏ်းက သူမကို 'အိမ်ပြန်ချင်ရင် လက်မှတ်ဖိုးအတွက် ငွေရှာရမယ်' ဟု ပြောခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူမသည် နောက်ဆုံးတွင် အိမ်ပြန်နိုင်ရန် ငွေအချို့ရှာဖွေနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ကာ လာအိုသို့ တာဝန်ပေးခံရရန် ၎င်းတို့နှင့်အတူ လိုက်ပါသွားခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ချုပ်နှောင်ခံထားရသည့် ဒီဗီလာသည် ထိုအချိန်တွင် သူမ၏အင်္ကျီဖြင့် မျက်ရည်များကို သုတ်ခဲ့သည်။

သူမ၏ရှေ့နေက ဒီဗီလာသည် လာအိုတွင် ရှိနေစဉ် ဂိုဏ်း၏ "ချုပ်ကိုင်မှု" မှ လွတ်မြောက်ရန် မိသားစုကိစ္စများ ရှိကြောင်း ပြောဆိုကာ ပြန်လာမည်ဟု ကတိပေး၍ လိမ်ညာခဲ့ရသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။

"သို့သော် သူမသည် ပြန်လာရန် လုံးဝရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ အကြောင်းမှာ သူမသည် လိမ်လည်သူတစ်ဦး ဖြစ်လိုစိတ် လုံးဝမရှိခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်" ဟု မစ္စတာ ချွိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒီဗီလာ သက်သေထွက်ဆို

ဒီဗီလာသည် စကားပြန်မှတစ်ဆင့် သက်သေထွက်ဆိုရာတွင် သူငယ်ချင်းတစ်ဦးက သူမကို ဆက်သွယ်ပြီး နိုင်ငံခြားတွင် အလုပ်လုပ်လိုခြင်း ရှိမရှိ မေးမြန်းခဲ့သောကြောင့် ကမ္ဘောဒီးယားသို့ သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"အဲဒီအချိန်တုန်းက ကျွန်မ ပြဿနာတွေ အများကြီး ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ အဲဒီတော့ သူက နိုင်ငံခြားသွားမယ်၊ ကျွန်မလည်း လိုက်လို့ရတယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်" ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့ပြီး လစာမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁,၅၀၀ ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

သူမသည် အလုပ်ကို ချက်ချင်းလက်ခံခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ "ပြဿနာများစွာ ရင်ဆိုင်နေရသောကြောင့်" ရက်အနည်းငယ်ကြာပြီးမှသာ လက်ခံခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သူမသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၄ ရက်တွင် အလုပ်ကို လက်ခံခဲ့ပြီး အခြားတစ်ဖက်က သူမအတွက် သုံးရက်အကြာ လေယာဉ်လက်မှတ်ကို ကြိုတင်ဝယ်ယူပေးခဲ့သည်။

လေယာဉ်သည် မလေးရှားသို့ဖြစ်ကြောင်း သိရှိသောအခါ သူမက ထိုနေရာသို့ သွားရန် အဘယ်ကြောင့် လိုအပ်ကြောင်း မေးမြန်းခဲ့ရာ ကမ္ဘောဒီးယားသို့ တိုက်ရိုက်သွားပါက ဖိလစ်ပိုင်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံးက မေးမြန်းစစ်ဆေးခံရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒီဗီလာသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်တွင် မလေးရှားကို ဖြတ်သန်းသွားခဲ့ပြီး နှစ်ရက်အကြာတွင် ကမ္ဘောဒီးယားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သူမသည် ခရီးဆောင်အိတ်ထဲတွင် ရုံးဝတ်စုံနှင့် ရုံးဖိနပ်များကိုသာ သယ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

လေဆိပ်တွင် သူမကို စောင့်ဆိုင်းနေသည့် အမျိုးသားတစ်ဦးက ကြိုဆိုခဲ့ပြီး သူမ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ကို ယူသွားခဲ့သည်။

ထို့နောက် သူမကို ဂိုဏ်းက လုပ်ငန်းလည်ပတ်သည့် ကောလ်စင်တာတစ်ခုသို့ ကားဖြင့် ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။

ဒီဗီလာက သူမကို စကားပြောပုံစံ (script) တစ်ခု ပေးခဲ့သော်လည်း ၎င်းကို ရှင်းပြခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းကို မည်သည့်အတွက် အသုံးပြုမည်ကိုလည်း သူမအား ပြောပြခြင်းမရှိခဲ့ပေ။

သူမရရှိမည့် ကော်မရှင်သည် "ဖောက်သည်" ထံမှ ရရှိမည့်ငွေမှ လာမည်ဖြစ်ကြောင်း သူမအား ပြောကြားခဲ့သည်ဟု သူမက ဆိုသည်။

"ဖိလစ်ပိုင်မှာ ကောလ်စင်တာမှာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးတဲ့အတွက် ဒီစကားပြောပုံစံနဲ့ လေ့ကျင့်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကို ကျွန်မသိပါတယ်" ဟု ဒီဗီလာက ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဒါကြောင့် ကျွန်မက ... လေ့ကျင့်ပေးသူက စကားပြောပုံစံထဲက စကားလုံးတွေကို ဘယ်လိုအသုံးပြုရမယ်ဆိုတာ ရှင်းပြဖို့ စောင့်နေခဲ့တာပါ" ဟု သူမက ဆိုသည်။

စကားပြောပုံစံကို မည်သို့အသုံးပြုမည်ကို သူမအား ပြောပြခြင်းမရှိခဲ့ကြောင်း သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။

တရားလိုဘက်၏ အမှုမှာ ဒီဗီလာသည် "အဖွဲ့က ဘာလုပ်နေသည်ကို အတိအကျသိရှိခဲ့သော်လည်း" အဖွဲ့နှင့်အတူ ဆက်လက်နေထိုင်ကာ ဖုန်းခေါ်ဆိုသူတစ်ဦးဖြစ်ရန် လေ့ကျင့်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့သည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

ဒီဗီလာသည် စကားပြောပုံစံကို အလွန်ကျွမ်းကျင်စွာ မှတ်မိထားသောကြောင့် စင်ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့က စစ်ဆေးမေးမြန်းသောအခါ လပေါင်းများစွာကြာပြီးနောက်တွင်ပင် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီကို ရေးချနိုင်ခဲ့ကြောင်း တရားလိုဘက်က ပြောကြားခဲ့သည်။

သူမ၏ ကော်မရှင်သည် ဖောက်သည်များထံမှ "ခိုးယူ" ရမည့်ငွေမှ လာသည်ဟု သူမအား ပြောကြားခဲ့ကြောင်းလည်း ၎င်းတို့က ဆိုသည်။

တရားလိုရှေ့နေများက ဒီဗီလာသည် လိမ်လည်မှုစခန်းတွင် ရှိနေကြောင်း သံသယဝင်လာခဲ့ပြီး ၎င်းသည် စင်ကာပူငွေကြေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့ (MAS) မှ အရာရှိတစ်ဦးအယောင်ဆောင်ကာ ဖောက်သည်များကို လိမ်လည်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း နားလည်ခဲ့ပြီး ၎င်းအချက်ကို ဖိလစ်ပိုင်မှ သူမနှင့်အတူ ဖနွမ်းပင်သို့ သွားခဲ့သည့် သူငယ်ချင်းတစ်ဦးနှင့် မျှဝေခဲ့သည်ဟုလည်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း သူမနှင့် သူမ၏သူငယ်ချင်းတို့သည် "ငွေကောင်းကောင်းရှာလိုသောကြောင့်" ဆက်လက်နေထိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်ဟု တရားလိုဘက်က စွပ်စွဲသည်။

သူမ၏သက်သေထွက်ဆိုချက်တွင် ဒီဗီလာသည် တရားလိုဘက်၏ ပြောဆိုချက်များကို ပယ်ချခဲ့သည်။ ဖောက်သည်များထံမှ ငွေခိုးယူခြင်းဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် "ခိုးယူသည်" ဟူသော စကားလုံးသည် သူမ၏ရဲထံထွက်ဆိုချက်တွင် မည်သို့ပါဝင်လာသည်ကို ရှင်းပြရာတွင် သူမသည် ရဲတပ်ဖွဲ့က စစ်ဆေးမေးမြန်းချိန်တွင် ဘာတွေဖြစ်နေသည်ကို အကြမ်းဖျင်းသိရှိနေပြီဖြစ်သောကြောင့် သူမ၏စိတ်ထဲ ပထမဆုံးပေါ်လာသည့် စကားလုံးမှာ "ခိုးယူသည်" ဟူ၍ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် သူမအား ကော်မရှင်သည် ဖောက်သည်ထံမှ ရရှိသည့်ငွေမှ လာမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သူမသည် "ငွေကောင်းကောင်းရှာလိုသောကြောင့်" ဆက်လက်နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့ခြင်းကိုလည်း ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ထိုစကားလုံးများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအရာရှိ (IO) အား လုံးဝမပြောခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကျွန်မ ကမ္ဘောဒီးယားမှာ ရှိနေစဉ်အတွင်း 'ခိုးယူသည်' သို့မဟုတ် 'လိမ်လည်သည်' ဟူသော စကားလုံးကို လုံးဝမကြားခဲ့ကြောင်း IO ကို ပြောခဲ့ပါတယ်" ဟု ဒီဗီလာက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဤကဲ့သို့သော လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ဖမ်းမိသူများသည် ရလဒ်များ မထုတ်လုပ်နိုင်ပါက နှိပ်စက်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်နစ်နာခြင်းများ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သတင်းများတွင် ဖတ်ဖူးသည်ကို သူမ မှတ်မိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အချို့လူများသည် လိမ်လည်မှုအဖွဲ့က နှိပ်စက်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် အတွင်းအင်္ဂါများ ထုတ်ယူခံရခြင်းများ ရှိကြောင်း သတင်းများ သို့မဟုတ် လူမှုမီဒီယာများတွင် ယခင်က ဖတ်ဖူးကြောင်းနှင့် ထိုအခြေအနေမျိုးတွင် မရှိလိုကြောင်းလည်း သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒီဗီလာက ဖိလစ်ပိုင်သို့ ပြန်လိုပါက လိမ်လည်မှုအဖွဲ့အား စင်ကာပူဒေါ်လာ ၁,၀၀၀ မှ ၂,၀၀၀ ပေးရမည်ဖြစ်သော်လည်း သူမတွင် ထိုငွေမရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒီဗီလာကို မစ္စတာ ချွိုင် (Mr Chooi) နှင့် မစ္စ ကလဲချောင် (Ms Claire Chong) တို့က ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေအကူအညီအစီအစဉ် (Criminal Legal Aid Scheme) အောက်တွင် ကိုယ်စားပြုသည်။

တရားစီရင်မှု ဆက်လက်ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။

ပြစ်မှုကျူးလွန်သည့် စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားသော ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခံရပါက ဒီဗီလာသည် ထောင်ဒဏ်ငါးနှစ်အထိ ချမှတ်ခံရနိုင်ပြီး စင်ကာပူဒေါ်လာ ၁၀၀,၀၀၀ အထိ ဒဏ်ရိုက်ခံရနိုင်သည် သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံး ခံရနိုင်သည်။

လိမ်လည်မှုဖြင့် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခံရပါက သူမသည် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ်အထိ ချမှတ်ခံရနိုင်ပြီး ဒဏ်ရိုက်ခံရနိုင်သည်။