DRC ဆန္ဒပြပွဲတွင် သမ္မတသက်တမ်း ကန့်သတ်ချက် ပြောင်းလဲမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွား
AI Summary
ဒီမိုကရက်တစ် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံတွင် သမ္မတ ဖဲလစ် ရှီဆီကီဒီ၏ သက်တမ်းနှစ်ကြိမ် ကန့်သတ်ချက်ထက်ကျော်လွန်၍ အာဏာဆက်လက်ရယူနိုင်မည့် ဥပဒေမူကြမ်းကို ဆန့်ကျင်သည့် လူထုစုဝေးပွဲအတွင်း ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံရေးအုပ်စုများအကြား ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သောကြာနေ့က မြို့တော် ကင်ရှာဆာရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံအပြင်ဘက်တွင် အတိုက်အခံမဟာမိတ်အဖွဲ့ C64 က ဦးဆောင်ကျင်းပသည့် ဆန္ဒပြပွဲကို အစိုးရလိုလားသူများက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ရဲတပ်ဖွဲ့က မျက်ရည်ယိုဗုံးများဖြင့် လူစုခွဲခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်အတွင်း ထင်ရှားသည့် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် မာတင် ဖာယူးလူနှင့် ပရင့်စ် အီပန်ဂီတို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ သမ္မတ ရှီဆီကီဒီသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် လူထုဆန္ဒခံယူပွဲကျင်းပပြီးနောက် "ပြည်သူများက ဆန္ဒရှိပါက" တတိယအကြိမ်မြောက် သမ္မတသက်တမ်းအဖြစ် ဆက်လက်ဦးဆောင်ရန် သဘောတူညီမည်ဟု မကြာသေးမီက ကြေညာခဲ့ခြင်းကြောင့် ယခုကဲ့သို့ မငြိမ်မသက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကွန်ဂိုနိုင်ငံသည် အီဘိုလာရောဂါနှင့် M23 သူပုန်များ၏ ပဋိပက္ခများအပါအဝင် အကျပ်အတည်းပေါင်းစုံနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် ယခုကဲ့သို့ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုများက နိုင်ငံ၏တည်ငြိမ်ရေးကို ကြီးမားစွာ ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း အတိုက်အခံများက ပြောကြားသည်။ အဓိကအတိုက်အခံပါတီများသည် ရှီဆီကီဒီ၏ အာဏာဆက်လက်ရယူရန် ကြိုးပမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရန် C64 အောက်တွင် ပူးပေါင်းခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်း၏ ဒုတိယငါးနှစ်သက်တမ်းမှာ ၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော ပြောကြားချက်များ
"ပြည်သူများက ဆန္ဒရှိပါက"
"ကြီးမားသော ခြိမ်းခြောက်မှု"
ဒီမိုကရက်တစ် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံတွင် သမ္မတ ဖဲလစ် ရှီဆီကီဒီ (Felix Tshisekedi) အနေဖြင့် သမ္မတသက်တမ်း နှစ်ကြိမ်ကန့်သတ်ချက်ထက်ကျော်လွန်၍ ဆက်လက်အာဏာရယူနိုင်မည့် ဥပဒေမူကြမ်းတစ်ခုကို ဆန့်ကျင်သည့် လူထုစုဝေးပွဲအတွင်း ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံရေးအုပ်စုများအကြား ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
သောကြာနေ့က မြို့တော် ကင်ရှာဆာရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံအပြင်ဘက်တွင် အတိုက်အခံမဟာမိတ်အဖွဲ့ C64 က ဦးဆောင်ကျင်းပသည့် ဆန္ဒပြပွဲကို အစိုးရလိုလားသူများက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ရဲတပ်ဖွဲ့က မျက်ရည်ယိုဗုံးများသုံး၍ လူစုခွဲခဲ့ကြောင်း AFP သတင်းဌာနက ဖော်ပြသည်။
အဆိုပါဖြစ်စဉ်အတွင်း ထင်ရှားသည့် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် မာတင် ဖာယူးလူ (Martin Fayulu) ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏မျက်လုံးတစ်ဝိုက်နှင့် အင်္ကျီတွင် သွေးများပေကျံနေသည်ကို ထောက်ခံသူများက ဝိုင်းဝန်းကူညီနေသည့် ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည်။ အခြားအတိုက်အခံပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သူ ပရင့်စ် အီပန်ဂီ (Prince Epenge) လည်း အနည်းငယ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း AFP က ဖော်ပြသည်။
ယခုကဲ့သို့ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုသည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံတွင် အီဘိုလာရောဂါဖြစ်ပွားမှု နောက်ဆုံးအခြေအနေနှင့် ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ၏ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော M23 သူပုန်များနှင့် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ ပဋိပက္ခများ ပြင်းထန်လာခြင်းအပါအဝင် အကျပ်အတည်းပေါင်းစုံနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သမ္မတ ရှီဆီကီဒီအနေဖြင့် ရာထူးသက်တမ်းကို ပိုမိုရှည်ကြာစွာ ဆက်လက်ရယူရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု ယူဆရသည့် လုပ်ရပ်က မငြိမ်မသက်မှုများကို ပိုမိုဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဒုတိယမြောက် ငါးနှစ်သက်တမ်းမှာ ၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သည်။
အသက် ၆၂ နှစ်အရွယ်ရှိ သမ္မတက မကြာသေးမီက ပြောကြားရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် လူထုဆန္ဒခံယူပွဲ ကျင်းပပြီးနောက် “ပြည်သူများက ဆန္ဒရှိပါက” ပဋိပက္ခများဖြင့် ရုန်းကန်နေရသည့် နိုင်ငံကို တတိယအကြိမ်မြောက် သမ္မတသက်တမ်းအဖြစ် ဆက်လက်ဦးဆောင်ရန် သဘောတူညီမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ သမ္မတသက်တမ်း ကန့်သတ်ချက်များကို ပြင်ဆင်ခွင့်မရှိသော်လည်း အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် ဆွေးနွေးနေသည့် ဥပဒေမူကြမ်းတစ်ခုအရ နိုင်ငံတော်အဖွဲ့အစည်းများကို လေဖြတ်စေသည့် “ကြီးမားသော ချို့ယွင်းချက်” တစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်ပေါ်လာပါက လူထုဆန္ဒခံယူပွဲမှတစ်ဆင့် သမ္မတအနေဖြင့် အဆိုပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ပြင်ဆင်ခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်သည်။
မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ကွဲပြားနေခဲ့သည့် အဓိကအတိုက်အခံပါတီများသည် ရှီဆီကီဒီ၏ အာဏာဆက်လက်ရယူရန် ကြိုးပမ်းမှုဟု ၎င်းတို့က သတ်မှတ်ထားသည့် လုပ်ရပ်ကို ဆန့်ကျင်ရန် မေလအတွင်း C64 အလံတော်အောက်တွင် ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။
အဆိုပါ မဟာမိတ်အဖွဲ့က အဆိုပြုထားသည့် ပြောင်းလဲမှုများသည် နိုင်ငံ၏ တည်ငြိမ်ရေးအတွက် “ကြီးမားသော ခြိမ်းခြောက်မှု” ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားထားသည်။