ပြင်သစ်-ဂျာမနီ ဂျက်လေယာဉ်စီမံကိန်း ပျက်စီးမှု- ဥရောပသည် လုံခြုံရေးအတွက် အမေရိကန်အပေါ် မှီခိုမှုကို ရပ်စဲနိုင်ပါ့မလား

ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံတို့သည် မျိုးဆက်သစ် ဆဋ္ဌမမြောက် တိုက်လေယာဉ်ကို ပူးတွဲထုတ်လုပ်မည့် အဓိကစီမံကိန်းတစ်ခုကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယခုသီတင်းပတ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။

ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်က အဆိုပါစီမံကိန်းကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တနင်္လာနေ့တွင် အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ ဤလုပ်ရပ်သည် ဥရောပသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများအတွက် ကြီးမားသော ထိုးနှက်ချက်တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ခံနေရသည်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က နေတိုး (NATO) မဟာမိတ်များကို ကာကွယ်ပေးရန် အမေရိကန်၏ အသင့်ရှိမှုအပေါ် မသေချာမရေရာမှုများ ဖန်တီးထားသည့်အချိန်တွင် ဤကိစ္စရပ်သည် အရေးကြီးသော ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။

ဥရောပနိုင်ငံများက အမေရိကန်အပေါ် မှီခိုနေရခြင်းကို ထရမ့်က နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင်ပင် မနှစ်မြို့ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ်ကတည်းက အမေရိကန်သမ္မတသည် ဂရင်းလန်းကျွန်းကို ဝယ်ယူရန် စိတ်ကူးယဉ်နေခဲ့သည်။

ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတော်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ နယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သည့် အဆိုပါကျွန်းကို လိုချင်ကြောင်း သူ၏မှတ်ချက်စကားများသည် ယခုနှစ်အစပိုင်းတွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဥရောပခေါင်းဆောင်များက ထိုစိတ်ကူးကို မနှစ်မြို့ကြောင်း ပြသခဲ့ကြပြီး ထရမ့်ကလည်း သူ့လမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့သည့်နိုင်ငံများအပေါ် ကုန်သွယ်ရေးခွန်များ ထပ်မံတိုးမြှင့်ကောက်ခံမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။

ဒိန်းမတ်နှင့် ဂရင်းလန်းတို့က အဆိုပါကျွန်းသည် ရောင်းရန်မဟုတ်ကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။

ဇန်နဝါရီလတွင် ဒါဗို့စ်မြို့၌ နေတိုးအဖွဲ့၏ မာ့ခ်ရူတီနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် ဂရင်းလန်းနှင့်ပတ်သက်၍ “အနာဂတ်သဘောတူညီချက်အတွက် မူဘောင်” တစ်ခုကို သဘောတူညီပြီးနောက် ထရမ့်က နောက်ဆုတ်သွားခဲ့သော်လည်း၊ တစ်ချိန်က အမေရိကန်သည် ထိုကျွန်းကို အင်အားသုံး၍ သိမ်းပိုက်ရန်ပင် ကြိုးပမ်းလာနိုင်သည်ဟု ထင်မှတ်ရလောက်အောင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် ဒေါ်နယ်ထရမ့်ခေတ်မတိုင်မီက စဉ်းစား၍ပင် မရနိုင်သော အရာဖြစ်သည်။

စစ်ရေးအရ အရေးယူမည်ဟူသော ခြိမ်းခြောက်မှုသည် ဥရောပမြို့တော်များတွင် စိုးရိမ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ထို့အပြင် ထရမ့်သည် ယူကရိန်းအတွက် အမေရိကန်၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုအများစုကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး ဥရောပရှိ နေတိုးမဟာမိတ်များကိုလည်း ၎င်းတို့၏ ကာကွယ်ရေးအတွက် ငွေကြေးလုံလောက်စွာ မသုံးစွဲဟု နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် အဆက်မပြတ် ဝေဖန်ခဲ့ကာ စစ်ရေးအရ ကာကွယ်မှုအတွက် အမေရိကန်အပေါ် မှီခိုနေရမှုကို လျှော့ချရန် တိုက်ရိုက်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

မကြာသေးမီက ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် တီဟီရန်မြို့ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သော အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့၏ အီရန်စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်ရန် ဥရောပက ငြင်းဆန်ခဲ့ခြင်းသည် အမေရိကန်သမ္မတကို ပိုမိုစိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခဲ့ပြီး အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာတစ်ဖက်ကမ်းရှိ ကွဲပြားမှုများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခြင်းက တိုက်ကြီး၏ လုံခြုံရေးကို အားနည်းစေပြီး ရုရှားကို ပိုမိုရဲတင်းလာစေမည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေခဲ့သည်။

ယခုသီတင်းပတ်အထိ ဤစိုးရိမ်မှုများအတွက် ချိန်ခွင်လျှာတစ်ခု ရှိနေခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီနှင့် စပိန်တို့ပါဝင်သည့် မျိုးဆက်သစ် တိုက်လေယာဉ်ကို ပူးတွဲထုတ်လုပ်မည့် အဓိကသဘောတူညီချက်ဖြစ်သော Future Combat Air System (FCAS) စီမံကိန်းဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ပြင်သစ်၏ Dassault Aviation သို့မဟုတ် ဂျာမနီနှင့် စပိန်တို့ကို ကိုယ်စားပြုသည့် Airbus တို့အနက် မည်သူက စီမံကိန်းကို ဦးဆောင်သင့်သနည်းဟူသော သဘောထားကွဲလွဲမှုများက နောက်ဆုံးတွင် စီမံကိန်း ပျက်စီးခြင်းသို့ ဦးတည်သွားစေခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း လေ့လာသူများက မျှော်လင့်ချက်အားလုံး ပျောက်ဆုံးသွားခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ဤအဓိကစီမံကိန်း ပျက်ပြားသွားသော်လည်း ဥရောပနိုင်ငံများသည် ဗျူဟာမြောက် ကိုယ်ပိုင်ရပ်တည်နိုင်စွမ်းရှိလာနိုင်ကြောင်း၊ သို့သော် ထိုလမ်းကြောင်းသည် နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်များထက် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ပေါင်းစည်းမှုမှတစ်ဆင့်သာ ရောက်ရှိနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းတို့က ဆိုသည်။

FCAS နှင့်ပတ်သက်သော ဆူညံသံများသည် “ဥရောပ၏ ကာကွယ်ရေးစက်မှုလုပ်ငန်း အခင်းအကျင်း၏ ကန့်သတ်ချက်ကို မီးမောင်းထိုးပြနေပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် နိုင်ငံအလိုက် လိုအပ်ချက်များသည် ကာကွယ်ရေးပေါင်းစည်းမှု၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ရည်မှန်းချက်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသည်” ဟု ဥရောပသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးလေ့လာရေးဌာနမှ မူဝါဒလေ့လာသူ Giuseppe Spatafora က Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ သူ့ရဲ့သက်ရောက်မှုကို အလွန်အကျွံ အကဲဖြတ်ဖို့လည်း မသင့်တော်ပါဘူး။”

နေတိုးအရာရှိဟောင်းနှင့် Chatham House ရှိ နိုင်ငံတကာလုံခြုံရေးအစီအစဉ်မှ တွဲဖက်လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် Jamie Shea ၏ အဆိုအရ FCAS ပျက်ပြားသွားခြင်းသည် အမှန်တကယ်ပင် နောက်ဆုတ်သွားခြင်းဖြစ်သော်လည်း ဥရောပ၏ ကာကွယ်ရေးပေါင်းစည်းမှုတစ်ခုလုံး ပျက်စီးသွားခြင်းကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ကြောင်း သိရသည်။

“ဒါဟာ ဥရောပနိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ဗျူဟာမြောက် ကိုယ်ပိုင်ရပ်တည်နိုင်ဖို့နဲ့ အဓိကလက်နက်စနစ်တွေအတွက် အမေရိကန်အပေါ် မှီခိုနေရမှုကို ချိုးဖျက်ဖို့အတွက် အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရမယ့် နည်းပညာမြင့်၊ ဆန်းသစ်ပြီး အနာဂတ်ကို ဦးတည်တဲ့ အစီအစဉ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်” ဟု Shea က Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

FCAS သည် အထူးသဖြင့် ဉာဏ်ရည်တု (AI)၊ အာကာသ၊ ဒေတာပေါင်းစပ်မှုနှင့် လူလိုက်ပါသော သို့မဟုတ် အလိုအလျောက်စနစ်များ အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်မှုနယ်ပယ်များတွင် တိုးတက်မှုများ ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားခဲ့ကြောင်း သူက ဆိုသည်။

စီမံကိန်းသည် အရှိန်အဟုန်ရလာသည်နှင့်အမျှ စပိန်နိုင်ငံကဲ့သို့ပင် အခြားနိုင်ငံများကလည်း ပါဝင်လာမည်ဖြစ်ပြီး တိုက်ကြီးတစ်ခွင်လုံးတွင် မျိုးဆက်သစ် ကာကွယ်ရေးနည်းပညာများအတွက် ကွင်းဆက်တုံ့ပြန်မှု (domino effect) ကို ဖန်တီးပေးနိုင်လိမ့်မည်ဟု သူက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် အရေးကြီးသည်မှာ အဆိုပါစီမံကိန်းသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်ကတည်းက စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ရုရှား၏ ယူကရိန်းအပေါ် ကျူးကျော်စစ်နှင့် ထရမ့်၏ အိမ်ဖြူတော်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခြင်းမတိုင်မီက ကွဲပြားခြားနားသော ခေတ်ကာလတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း Spatafora က ပြောသည်။

“ဒီနေ့ခေတ်မှာတော့ ဒီစီမံကိန်းကို လက်ရှိအခြေအနေနဲ့ ကိုက်ညီအောင် ပုံစံအသစ်နဲ့ ရေးဆွဲနိုင်ပါတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။

“ဒါပေမဲ့ ဒါက အမေရိကန်စစ်ရေးစနစ်တွေအပေါ် မှီခိုမှုကို လျှော့ချပြီး ကိုယ်ပိုင်ကာကွယ်ရေးစွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ဖို့ ဥရောပရဲ့ ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ လမ်းကြောင်းအပေါ် သက်ရောက်မှု မရှိပါဘူး။”

ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီတို့သည် ဥရောပ၏ ဆိုက်ဘာကွပ်ကဲမှုနှင့် ထိန်းချုပ်မှုစွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ပေးမည့် “combat cloud” အင်္ဂါရပ်ကဲ့သို့သော FCAS ၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း Spatafora က ပြောသည်။

Airbus နှင့် အခြားသော ဂျာမန်ကုမ္ပဏီအချို့သည်လည်း အထူးသဖြင့် ဆော့ဖ်ဝဲဗိသုကာနှင့် ဒရုန်းနည်းပညာကဲ့သို့သော အခြားနယ်ပယ်များတွင် အစီအစဉ်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း Shea က ဆိုသည်။

“ဒါကြောင့် လူလိုက်ပါတဲ့ တိုက်လေယာဉ်ကို မတည်ဆောက်နိုင်ရင်တောင် ဥရောပကာကွယ်ရေးနဲ့ သူ့ရဲ့ ကာကွယ်ရေးနည်းပညာအခြေခံအတွက် အကျိုးကျေးဇူးတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်” ဟု Shea က ပြောသည်။

ထို့အပြင် လက်ရှိအချိန်တွင် ဥရောပ၌ FCAS လောက် ရည်မှန်းချက်မကြီးမားသော်လည်း အခြားသော ပူးတွဲကာကွယ်ရေးစီမံကိန်း “အများအပြား” ကို စတင်လုပ်ဆောင်နေကြောင်း သူက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဥရောပတွေးခေါ်ရှင်အဖွဲ့ Bruegel မှ အကြီးတန်းလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် Guntram Wolff ကလည်း အလွန်အကျွံ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းမပြုရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကျွန်တော်ကတော့ အလွန်အမင်း အနုတ်လက္ခဏာဆောင်တဲ့ အမြင်နဲ့ မကြည့်ပါဘူး” ဟု Wolff က Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“FCAS ဟာ အလွန်ရှုပ်ထွေးတဲ့ စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး စျေးသက်သာတဲ့ အလိုအလျောက်စနစ်တွေ ပိုမိုအရေးပါလာတဲ့အချိန်မှာ သူ့ရဲ့ စစ်ရေးဆိုင်ရာ အရေးပါမှုက အလွန်အကျွံ ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့် ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ ကုန်ကျစရိတ် မြင့်မားမှုက တကယ်ပဲ ထိုက်တန်ရဲ့လားဆိုတဲ့ ပြန်လည်သုံးသပ်ချက်ကိုလည်း ထင်ဟပ်နေပါတယ်။”

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဥရောပတွင် တည်ဆောက်နိုင်သည့် အခြားသော အားသာချက်များ ရှိနေသေးကြောင်း လေ့လာသူများက ဆိုသည်။

တိုက်ကြီးသည် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး၊ ရေငုပ်သင်္ဘောများ၊ ရေတိုပဲ့ထိန်းဒုံးကျPစ်များနှင့် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး (ဂျာမန် IRIS-T နှင့် ပြင်သစ်-အီတလီ SAMP/T စနစ်များကဲ့သို့) တို့တွင် အားကောင်းပြီး Eurofighter Typhoon၊ Tornado နှင့် Gripen အစီအစဉ်များက ပြသခဲ့သည့်အတိုင်း စွမ်းဆောင်ရည်မြင့် တိုက်လေယာဉ်များကို တည်ဆောက်နိုင်ကြောင်း Shea က ပြောသည်။

ဥရောပ၏ အဓိကပြဿနာမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နည်းပါးခြင်းနှင့် ခေတ်သစ်စစ်ပွဲများ တောင်းဆိုသည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထုတ်လုပ်မှုအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ရန် ခက်ခဲခြင်းဖြစ်ကြောင်း Shea က ဆိုသည်။

ဤပြဿနာကို ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးက ကာကွယ်ရေးရန်ပုံငွေနှင့်ပတ်သက်၍ အစိုးရအဖွဲ့မှ ရုတ်တရက် နုတ်ထွက်လိုက်ချိန်တွင် ယခုသီတင်းပတ်၌ ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့သည်။

သူရရှိထားသည့် ဘတ်ဂျက်ဖြင့် နိုင်ငံကို လုံခြုံအောင် မစောင့်ရှောက်နိုင်တော့ကြောင်း သူက ဆိုသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ထံ ပေးပို့သော နုတ်ထွက်စာတွင် “တိုးပွားလာသော ခြိမ်းခြောက်မှုများကြားတွင် နိုင်ငံကို ကာကွယ်ရန် လိုအပ်သော အရင်းအမြစ်များကို ပံ့ပိုးပေးရန် သင်သည် မစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သလို ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း ဆန္ဒမရှိခဲ့ပါ” ဟု သူက ရေးသားခဲ့သည်။

နောက်ဆုံးတွင် ဥရောပနိုင်ငံများသည် အနာဂတ်တွင် အမေရိကန်၏ စစ်ရေးအင်အားနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန် မျှော်လင့်ချက်ရှိပါက အတူတကွ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရလိမ့်မည်ဟု လေ့လာသူများက ဆိုသည်။

“စနစ်အားလုံးနဲ့ နယ်ပယ်အားလုံးကို စစ်မြေပြင်စီမံခန့်ခွဲမှုနေရာတစ်ခုတည်းမှာ ပေါင်းစပ်ဖို့ဆိုတာက ဥရောပနိုင်ငံတွေထက် အမေရိကန်က ပိုပြီး ရှေ့ရောက်နေတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုပါ” ဟု Shea က ပြောသည်။

“ရုရှားနဲ့ ယူကရိန်းတို့က သန်းနဲ့ချီပြီး ထုတ်လုပ်နေတဲ့ ဒရုန်းတွေက ဥပမာတစ်ခုပါပဲ။ အီရန်စစ်ပွဲမှာ မြင်တွေ့ခဲ့ရတဲ့အတိုင်း အမေရိကန်ကိုယ်တိုင်တောင် လက်နက်ပြတ်လပ်မှုနဲ့ ကြုံတွေ့နေရပါတယ်” ဟု နေတိုးအရာရှိဟောင်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ရုရှား-ယူကရိန်းစစ်ပွဲသည် ကျန်ဥရောပနိုင်ငံများအတွက် သင်ခန်းစာများ ပေးနေကြောင်း Spatafora က ထောက်ခံပြောဆိုခဲ့သည်။

“ယူကရိန်းစစ်ပွဲရဲ့ သင်ခန်းစာကတော့ ဥရောပအနေနဲ့ သူ့ကိုယ်သူ ကာကွယ်ဖို့အတွက် စျေးသက်သာပြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်တွေ လိုအပ်တယ်ဆိုတာပါပဲ” ဟု သူက ဆိုသည်။

FCAS သည် အလွန်စျေးကြီးသော စွမ်းဆောင်ရည်တစ်ခုအကြောင်း ဖြစ်နေသောကြောင့် “ယနေ့ခေတ် ဥရောပရဲ့ ဟန့်တားမှုအတွက် အဓိကလိုအပ်ချက် မဟုတ်ပါဘူး” ဟု အဆိုပါလေ့လာသူက ပြောသည်။

FCAS က ပိုမိုအရေးတကြီး မေးခွန်းထုတ်လာသည်မှာ ဥရောပနိုင်ငံများသည် တစ်နိုင်ငံတည်းဖြင့် မထုတ်လုပ်နိုင်သော၊ နိုင်ငံအလိုက် စက်မှုလုပ်ငန်းများ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် တိုက်ဆိုင်နိုင်သော ကြီးမားသည့် စီမံကိန်းများကို မည်သို့ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မည်နည်းဟူသည့်အချက်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ပူးပေါင်းကာကွယ်ရေးစီမံကိန်းများကို ပံ့ပိုးပေးရန်အတွက် အနာဂတ် EU ကိရိယာများ၏ ပုံစံကို ပုံဖော်ပေးမည့် ပဟေဠိတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း Spatafora က ပြောသည်။

တိုက်ကြီးရင်ဆိုင်နေရသော နောက်ထပ်စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုမှာ လေယာဉ်များ၊ သင်္ဘောများ သို့မဟုတ် ကုန်းကြောင်းစစ်ယာဉ်များကဲ့သို့သော အဓိကပလက်ဖောင်းများသည် တီထွင်ရန် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာနိုင်ပြီး ယနေ့ချုပ်ဆိုသော စာချုပ်များသည် ၂၀၄၀ မတိုင်မီ စစ်မြေပြင်သို့ ရောက်ရှိလာမည်မဟုတ်ကြောင်း Shea က ပြောသည်။

ဥရောပသည် လက်ရှိစွမ်းဆောင်ရည်များကို အဆင့်မြှင့်တင်ရန် (Eurofighter လေယာဉ်နှင့် Leopard တင့်ကားများအတွက် မကြာသေးမီက အဆင့်မြှင့်တင်မှုများကို သူက ဥပမာပေးခဲ့သည်) နှင့် အခြားနေရာများတွင် လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးမည့် နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေရန် လိုအပ်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။

FCAS ပျက်ပြားသွားခြင်းက ဥရောပနိုင်ငံများကို အမေရိကန်စနစ်များအပေါ် ပြန်လည်မှီခိုလာစေရန် တွန်းအားပေးခြင်း မဖြစ်သင့်ကြောင်း Spatafora က ငြင်းခုံသည်။

“ထရမ့်အစိုးရရဲ့ ချဉ်းကပ်ပုံနဲ့ အီရန်စစ်ပွဲအပြီး လက်ကျန်လက်နက်များ လျော့နည်းသွားမှုက အမေရိကန်ထောက်ပံ့မှုတွေရဲ့ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို သိသိသာသာ လျော့ကျသွားစေခဲ့ပါတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။

အမေရိကန်၏ အာမခံချက်များ၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုသည် “မျိုးဆက်သစ် တိုက်လေယာဉ်ထက်” အခြားသော ပိုင်ဆိုင်မှုများဖြစ်သည့် ရေတိုပဲ့ထိန်းဒုံးကျPစ်များ၊ ရှေ့တန်းတွင် တပ်ဖြန့်ထားသော တပ်ဖွဲ့များ၊ ကွပ်ကဲမှုနှင့် ထိန်းချုပ်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများအပေါ်တွင်သာ မူတည်ကြောင်း အဆိုပါလေ့လာသူက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

FCAS ပျက်ပြားသွားခြင်းသည် ရုရှားအတွက် သေချာပေါက် သတင်းကောင်းဖြစ်သလို “ဥရောပကို F-35 လေယာဉ်တွေ ပိုရောင်းချပြီး အမေရိကန်စစ်လက်နက်တွေအပေါ် ဥရောပရဲ့ ရိုးရာမှီခိုမှုကို ဆက်လက်ထိန်းထားလိုတဲ့ အမေရိကန်အတွက်လည်း သတင်းကောင်းပါပဲ” ဟု Shea က ပြောသည်။

ထို့ကြောင့် ပျက်ပြားသွားသော စီမံကိန်းမှ ပြန်လည်ဦးမော့လာရန် လိုအပ်ကြောင်း သူက ငြင်းခုံသည်။ သို့သော် ဥရောပသည် အမေရိကန်အပေါ် မှီခိုမှုကို စတင်စွန့်ခွာနေပြီဖြစ်သောကြောင့် ထိုအရာသည် လုပ်ဆောင်ဆဲဖြစ်ကြောင်း လေ့လာသူများက ဆိုသည်။

၎င်းတို့သည် ဗြိတိန်-အီတလီ-ဂျပန်တို့၏ မျိုးဆက်သစ် ဆဋ္ဌမမြောက် ခိုးဝင်တိုက်လေယာဉ်အတွက် Global Combat Air Programme (GCAP)၊ ဥရောပအာကာသအေဂျင်စီ၏ စစ်ရေးအာကာသစွမ်းဆောင်ရည်များနှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ကာကွယ်ရေးဘဏ္ဍာရေးယန္တရားများဖြစ်သည့် Security Action for Europe (SAFE) တို့အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု ပြန်လည်မြင့်တက်လာနိုင်ခြေကို ထောက်ပြကြသည်။

လေးနှစ်ကြာ ရုရှား၏ တိုက်ခိုက်မှုအောက်တွင် ဒရုန်းနည်းပညာနှင့် AI အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထုတ်လုပ်မှုကို ကျွမ်းကျင်လာသည့် ယူကရိန်းနှင့် ပူးတွဲလုပ်ဆောင်မှုများသည်လည်း ဥရောပကို အဓိကနယ်ပယ်များတွင် အရှိန်အဟုန်မပျက်စေရန် ကူညီပေးလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း Shea က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

“အမေရိကန်ဟာ မယုံကြည်ရတဲ့အကြောင်း ဒါမှမဟုတ် ဥရောပအပေါ် ကတိကဝတ်ပြုဖို့ မစွမ်းဆောင်နိုင်တော့တာကို သက်သေပြခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးဘတ်ဂျက်တွေကလည်း တိုးလာနေပါတယ်” ဟု Spatafora က ပြောသည်။

ဝါရှင်တန်သည် နျူကလီးယားဟန့်တားရေးကဲ့သို့သော အချို့သော စွမ်းဆောင်ရည်များအတွက် ဆက်လက်အရေးပါနေဦးမည်ဖြစ်သော်လည်း အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဥရောပနိုင်ငံများသည် ကိုယ်ပိုင်စွမ်းဆောင်ရည်များကို ပိုမိုတီထွင်လာရန် ကြိုးပမ်းလာလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။

သို့သော် FCAS ၏ နောက်ဆုံးသင်ခန်းစာမှာ ကာကွယ်ရေးပေါင်းစည်းမှုသည် “နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်ထက် စစ်ရေးလိုအပ်ချက်များဖြင့်သာ မောင်းနှင်ရမည်” ဖြစ်ကြောင်း Shea က ငြင်းခုံသည်။

ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် အမြဲတမ်း ခက်ခဲခဲ့ကြောင်း သူက ဆိုသည်။ ၎င်းတို့တွင် “အခြားတစ်ဖက်၏ နောက်လိုက်အဖြစ် မနေလိုသော” ကြီးမားသည့် ကာကွယ်ရေးကုမ္ပဏီများ ရှိနေကြောင်း သူက ပြောသည်။

ပိုမိုမျှော်လင့်ချက်ရှိသော ပုံစံတစ်ခုမှာ BAE Systems ကို အဓိကကန်ထရိုက်တာအဖြစ် ထားရှိပြီး နော်ဝေကုမ္ပဏီငယ်များ ပါဝင်သည့် ဖျက်သင်္ဘောအမျိုးအစား စစ်သင်္ဘောသစ်တစ်စင်းကို ထုတ်လုပ်ရန် ဗြိတိန်-နော်ဝေ ပူးတွဲသဘောတူညီချက်ဖြစ်ကြောင်း သူက ဆိုသည်။

“နိုင်ငံနှစ်ခုစလုံးဟာ မြောက်အတ္တလန္တိတ်နဲ့ ဘောလ်တစ်ပင်လယ်မှာ လှုပ်ရှားနေကြပြီး သင်္ဘောဟာ ဘယ်လိုဖြစ်သင့်တယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆကို အတိအကျ တူညီစွာ ခံယူထားကြပါတယ်” ဟု Shea က ရှင်းပြသည်။

“ဒါကြောင့် ဥရောပအနေနဲ့ လိုက်နာရမှာက အပေါ်စီးကနေ နိုင်ငံရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တာမျိုးထက် အောက်ခြေကနေ သဘာဝကျကျ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တဲ့ ပုံစံမျိုးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။”