ထရမ့်၏ ဝေဖန်မှုများကို အတည်ပြုပြီးနောက် အမေရိကန်-အစ္စရေး အက်ကြောင်းကို နီတန်ယာဟု လျှော့ချပြောဆို

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုအား မကြာသေးမီက “အရူးတစ်ယောက်လိုပဲ” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုပြောကြားခဲ့ပြီးနောက်၊ ၎င်းတို့နှစ်ဦးကြား အက်ကြောင်းထနေသည်ဟူသော သတင်းများကို ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာက လျှော့ချပြောဆိုလိုက်သည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က CNBC နှင့် ပြုလုပ်သည့် အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ထရမ့်နှင့် ဆက်ဆံရေး ပြောင်းလဲသွားခြင်း ရှိမရှိ မေးမြန်းရာတွင် နေတန်ယာက ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး “မဟုတ်ပါဘူး၊ ဒါဟာ အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ ဆက်ဆံရေးတစ်ခုပါပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူဟာ အိမ်ဖြူတော်မှာ အစ္စရေးအတွက် အကောင်းဆုံး မိတ်ဆွေဖြစ်ခဲ့လို့ပါပဲ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသတွင် စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲချက်ဖြင့် နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) က ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားသည့် နေတန်ယာက ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးစလုံးသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိကြောင်း ထပ်လောင်းပြောဆိုခဲ့သည်။

“ကျွန်တော်တို့မှာ ဘုံရည်မှန်းချက်တွေ ရှိပါတယ်။ မိသားစုတွေမှာလိုပဲ တစ်ခါတလေမှာတော့ နည်းဗျူဟာပိုင်းဆိုင်ရာ သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေ ရှိတတ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

“ကျွန်တော်တို့က အဲဒီပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ နည်းလမ်းကို အမြဲရှာတွေ့ကြပြီး အကောင်းဆုံး မိတ်ဆွေတွေအနေနဲ့ လုပ်ဆောင်ကြပါတယ်။ မနက်ပိုင်းမှာ သဘောထားကွဲလွဲနိုင်ပေမဲ့ နေ့လယ်ပိုင်းလောက်မှာတော့ ကျွန်တော်တို့မှာ ဘုံလုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခု ရှိနေတတ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဖြည့်စွက်ပြောသည်။

အစ္စရေးက လက်ဘနွန်တွင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်နေခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဤသီတင်းပတ်အစောပိုင်းက ဖုန်းဖြင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုစဉ် နေတန်ယာကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆူပူကြိမ်းမောင်းခဲ့ကြောင်း ထရမ့်က New York Post သို့ ပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် ယခုမှတ်ချက်များ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

“သူ (နေတန်ယာ) က လက်ဘနွန်နဲ့ အမြဲတမ်း တိုက်ခိုက်နေတာကို ကျွန်တော် နည်းနည်း စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်မိတယ်” ဟု ထရမ့်က ပြောသည်။

အစ္စရေးစစ်တပ်က လက်ဘနွန်မြို့တော် ဘေရွတ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မည်ဟု ကြေညာချက်အပါအဝင် လက်ဘနွန်အတွင်း အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား ဆွေးနွေးမှုများကို ပျက်ပြားသွားစေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိနေသည်။

အီရန်နိုင်ငံက လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို စစ်ရေးအရ တုံ့ပြန်သွားနိုင်ကြောင်း အရိပ်အမြွက် ပြောကြားထားသည်။

ထရမ့်က တနင်္လာနေ့တွင် နေတန်ယာနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးတို့နှင့် စကားပြောဆိုခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်စလုံးက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီခဲ့ကြကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း အစ္စရေးက လူပေါင်းသိန်းနှင့်ချီ၍ အိုးအိမ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးစေပြီး မြို့ရွာတစ်ခုလုံးကို မြေပြင်နှင့် တစ်သားတည်းဖြစ်အောင် ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည့် တောင်ပိုင်းလက်ဘနွန်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်သည်။

သို့သော် အစ္စရေးစစ်တပ်က ဘေရွတ်မြို့အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများကိုမူ ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ရှိနေသော်လည်း ထရမ့်က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်ကို ချီးကျူးခဲ့ပြီး ၎င်းနှင့် “အဆင်ပြေပြေ” လုပ်ဆောင်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျွန်တော် ဘီဘီ (နေတန်ယာ၏ အမည်ပြောင်) ကို အတော်လေး သဘောကျပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

နေတန်ယာဘက်ကလည်း လက်ဘနွန်ကိစ္စတွင် မိမိနှင့် ထရမ့်တို့သည် သဘောထားတူညီကြပြီး ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ကို လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး ရည်မှန်းချက်ကို မျှဝေခံစားနေကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

“လက်ဘနွန်ဟာ ဟစ်ဇ်ဘိုလာရဲ့ ဓားစာခံ ဖြစ်နေရတယ်ဆိုတာ သူ (ထရမ့်) နားလည်ထားတယ်လို့ ကျွန်တော် ထင်ပါတယ်” ဟု နေတန်ယာက ပြောသည်။

အီရန်နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ကမူ အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်အတွင်းသို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်ရန်နှင့် နိုင်ငံတောင်ပိုင်းကို လူမျိုးရေးအရ သန့်စင်ရန် ကြိုးပမ်းနေခြင်းကို တိုက်ခိုက်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုသည်။

လက်ဘနွန်အဖွဲ့က ၎င်းတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုသည် နိုင်ငံများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအား မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်ပိုင်ခွင့် ပေးထားသည့် ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်းအရ တရားဝင်ဖြစ်ကြောင်း ငြင်းခုံသည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့က အီရန်ကို တိုက်ရိုက်ရန်စမှုမရှိဘဲ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် တိုက်ပွဲများသည် လက်ဘနွန်သို့ ကူးစက်လာခဲ့သည်။ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ရက်အကြာတွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးကို ဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး ယင်းမှာ အစ္စရေး၏ နေ့စဉ် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ချိုးဖောက်မှုများနှင့် အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီခါမေနီကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုအတွက် တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒေသတွင်း စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ အစ္စရေးနိုင်ငံရေးသမားအချို့က တောင်ပိုင်းလက်ဘနွန်ကို အကန့်အသတ်မရှိ သိမ်းပိုက်ပြီး အခြေချနေထိုင်မှုများ တည်ဆောက်ရန် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

မတ်လတွင် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အစ္စရေး ကက်ဇ် (Israel Katz) က နိုင်ငံတောင်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ရန်နှင့် ဒေသခံ သိန်းနှင့်ချီ၍ ၎င်းတို့၏ နေအိမ်များသို့ ပြန်မလာနိုင်စေရန် တားဆီးမည့် အစီအစဉ်တစ်ခုကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။

ကက်ဇ်က “ထိတွေ့မှုရှိသည့် ကျေးရွာများရှိ လက်ဘနွန်နေအိမ်များကို ဖျက်ဆီးမှု အရှိန်မြှင့်ရန်” အမိန့်ပေးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ယင်းမူဝါဒသည် ဂါဇာရှိ ရာဖာနှင့် ဘိတ်ဟန်နွန် (Beit Hanoon) တို့ကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည့် ပုံစံအတိုင်းဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့သည်။

သို့သော် နေတန်ယာက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် လက်ဘနွန်နှင့် “ငြိမ်းချမ်းရေး” လိုလားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျွန်တော်တို့ လက်ဘနွန်ကို ကယ်တင်ချင်တယ်၊ ကျွန်တော် လုပ်ဆောင်နေသလိုမျိုး လက်ဘနွန်-အစ္စရေး ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရယူချင်တယ်ဆိုရင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာကို လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရမယ်၊ လက်ဘနွန်ကို စစ်မဲ့ဇုန်အဖြစ် သတ်မှတ်ရမယ်” ဟု အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်က ပြောသည်။ “ဒါဟာ သမ္မတနဲ့ ကျွန်တော်တို့ နှစ်ဦးစလုံး မျှဝေထားတဲ့ ရည်မှန်းချက်တစ်ခုဆိုတာ ကျွန်တော် သိပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးကို စစ်မဲ့ဇုန်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းသည် အစ္စရေး၏ တောင်းဆိုချက်အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ပုံရပြီး ယင်းအတွက် လက်ဘနွန်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ အစ္စရေးကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သည့် လက်နက်များ မရရှိစေရန် တားဆီးရမည်ဖြစ်သည်။

ဧပြီလမှစ၍ လက်ဘနွန်နှင့် အစ္စရေးအရာရှိများသည် အမေရိကန်တွင် ဆွေးနွေးပွဲများ အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း အဆိုပါ ဆွေးနွေးမှုများသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို မရရှိခဲ့သလို လက်ဘနွန်မြို့ရွာများကို အစ္စရေး၏ စနစ်တကျ ဖျက်ဆီးနေမှုကိုလည်း ရပ်တန့်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။