ကိုလံဘီယာနိုင်ငံသားများက သမ္မတ ဂူစတာဗို ပက်ထရို၏ အရိုက်အရာဆက်ခံသူကို ရွေးချယ်ရန် မဲရုံများသို့ ဦးတည်သွားရောက်ကြသည်။

ကိုလံဘီယာသမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ပထမအဆင့်အတွက် မဲရုံများဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်ရာ လက်ဝဲယိမ်းဥပဒေပြုအမတ်တစ်ဦး၊ လွတ်လပ်သောစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးနှင့် လက်ယာယိမ်းအထက်လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးတို့သည် သမ္မတ ဂူစတာဗို ပက်ထရို၏နေရာကို ဆက်ခံရန် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိကြသည်။

အစိုးရနှင့်မဟာမိတ်ဖြစ်သူ အထက်လွှတ်တော်အမတ် အိုင်ဗန် ဆီပီဒါသည် လက်ရှိတွင် စစ်တမ်းများ၌ ဦးဆောင်နေသည်။ တနင်္ဂနွေနေ့ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၎င်းသည် မဲအရေအတွက်၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအမှတ်ကို ကျော်လွန်ရန် ကြိုးပမ်းနေပြီး၊ ထိုသို့ဖြစ်ပါက ဇွန်လတွင် ကျင်းပမည့် ဒုတိယအဆင့်ရွေးကောက်ပွဲကို ရှောင်ရှားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဒုတိယအဆင့်ရွေးကောက်ပွဲသည် ကွဲပြားနေသော လက်ယာယိမ်းအဖွဲ့များက ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးတည်းကို စုစည်းထောက်ခံလာနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ဆီပီဒါ အနိုင်ရသည်ဖြစ်စေ၊ မရသည်ဖြစ်စေ ၎င်းသည် ကိုလံဘီယာ၏ နိုင်ငံရေးလက်ဝဲအင်အား မည်မျှရှိသည်ကို ပြသသည့် အညွှန်းကိန်းတစ်ခု ဖြစ်လာဖွယ်ရှိသည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပက်ထရိုသည် ကိုလံဘီယာသမိုင်းတွင် ပထမဆုံးသော လက်ဝဲယိမ်းသမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရပြီး ဆီပီဒါကလည်း ဆင်းရဲမွဲတေမှုတိုက်ဖျက်ရေးအတွက် ရာထူးမှနုတ်ထွက်တော့မည့် ခေါင်းဆောင်၏ လူမှုရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု ကတိပြုထားသည်။

သို့သော် အရှုပ်တော်ပုံများနှင့် ၎င်း၏မူဝါဒများ၏ ထိရောက်မှုအပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုများကြောင့် ပက်ထရို၏ လူကြိုက်များမှု ကျဆင်းခဲ့သည်။ လပေါင်းများစွာကြာအောင် စစ်တမ်းများက သမ္မတသက်တမ်း ကန့်သတ်ထားသည့် ပက်ထရိုကို အတွေးအခေါ်ချင်းပြိုင်ဘက်တစ်ဦးက အစားထိုးလိမ့်မည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

သို့သော် ၆၃ နှစ်အရွယ် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဆီပီဒါသည် လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။ ယခုလအစောပိုင်းက အမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံဗဟိုဌာန (CNC) မှ စစ်တမ်းတစ်ခုအရ ၎င်းသည် ၃၃.၄ ရာခိုင်နှုန်း ထောက်ခံမှုရရှိခဲ့ပြီး မည်သည့်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းထက်မဆို အများဆုံးဖြစ်သည်။

၎င်း၏ အနီးစပ်ဆုံးပြိုင်ဘက်မှာ ၄၇ နှစ်အရွယ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် အဘယ်လာဒို ဒီလာ အက်စ်ပရီလာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းက လုံခြုံရေးစစ်ဆင်ရေးများကို အားဖြည့်ခြင်းနှင့် မဟာအကျဉ်းထောင်များ တည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို နှိမ်နင်းမည်ဟု ကတိပြုထားပြီး ၎င်း၏မူဝါဒများသည် အယ်လ်ဆာဗေးဒေါသမ္မတ နာယစ် ဘူကီလီ၏ မူဝါဒများကို ပဲ့တင်ထပ်နေသည်။

မကြာသေးမီကအထိ၊ ယခင်သမ္မတ အယ်လ်ဗာရို အူရီဘီ၏ ထောက်ခံမှုကိုရရှိထားသည့် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ပါလိုမာ ဗယ်လန်စီယာသည် လက်ယာယိမ်းတို့၏ နှစ်သက်သော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းသည် လက်ရှိတွင် စစ်တမ်းများ၌ တတိယနေရာတွင် ရှိနေသည်။ အကယ်၍ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပါက ဗယ်လန်စီယာသည် နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီးသမ္မတ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။

ပြိုင်ပွဲသည် သုံးပွင့်ဆိုင်ပြိုင်ပွဲသဖွယ် ဖြစ်လာနေသော်လည်း စုစုပေါင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၁၄ ဦးသည် သမ္မတရာထူးအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နေကြသည်။

တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မည်သည့်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းမျှ မဲ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် မရရှိပါက မဲအများဆုံးရရှိသူ နှစ်ဦးသည် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယအဆင့်ရွေးကောက်ပွဲ၌ ယှဉ်ပြိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။

တနင်္ဂနွေနေ့ မဲပေးပွဲတွင် လုံခြုံရေးအင်အား အများအပြား ချထားမည်ဟု မျှော်လင့်ရပြီး အာဏာပိုင်များကလည်း အများပြည်သူနေရာများတွင် အရက်ရောင်းချခြင်းနှင့် သောက်သုံးခြင်းကို ပိတ်ပင်ခြင်းဖြင့် တင်းမာမှုများ လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။

ရွေးကောက်ပွဲများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုခြိမ်းခြောက်မှုများ ကြီးမားစွာ လွှမ်းမိုးနေခဲ့သည်။ ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က သမ္မတလောင်း မီဂယ်လ် အူရီဘီ တာဘေးသည် မြို့တော် ဘိုဂိုတာရှိ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးခရီးစဉ်အတွင်း လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။

ကိုလံဘီယာသည် ဆယ်စုနှစ် ခြောက်ခုကျော်ကြာ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများနှင့် ရုန်းကန်ခဲ့ရပြီး ရာဇဝတ်ကွန်ရက်များ၊ လက်ယာယိမ်းစစ်သွေးကြွများ၊ လက်ဝဲယိမ်းသူပုန်များနှင့် အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအားလုံးသည် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးသြဇာလွှမ်းမိုးမှုအတွက် တိုက်ခိုက်နေကြသည်။

အူရီဘီ တာဘေး၏ သေဆုံးမှုသည် အထူးသဖြင့် သင်္ကေတဆန်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်း၏မိခင်ဖြစ်သူ သတင်းစာဆရာမ ဒိုင်ယာနာ တာဘေးသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် မက်ဒယ်လင် ကာတယ်လ်၏ ပြန်ပေးဆွဲမှုအတွင်း ထင်ရှားစွာ အသတ်ခံခဲ့ရသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ကိုလံဘီယာ၏ လုံခြုံရေးကို မည်သို့ချဉ်းကပ်မည်နှင့် ရန်လိုသော အဖွဲ့အစည်းအမျိုးမျိုးကို မည်သို့ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမည်ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံ၏ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲများတွင် နှစ်ရှည်လများ ကြုံတွေ့နေရသော ပြဿနာတစ်ရပ်အဖြစ် ကျန်ရှိနေသည်။

ဆီပီဒါသည် ပက်ထရို၏ “ပြည့်ဝသော ငြိမ်းချမ်းရေး” စီမံကိန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု ကတိပြုထားပြီး စစ်ရေးနည်းလမ်းသက်သက်ကို အသုံးပြုမည့်အစား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများနှင့် ဆွေးနွေးမှုများကို ဦးစားပေးမည်ဖြစ်သည်။

ထိုမဟာဗျူဟာသည် အကြမ်းဖက်မှုများကို ရပ်တန့်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းကို ထောက်ခံသူများကမူ ရေရှည်တွင် ပြဿနာကို အမြစ်ပြတ်ဖြေရှင်းနိုင်သည်ဟု ဆိုကြပြီး လုံခြုံရေးနှိမ်နင်းမှုများသည် ယာယီဖြေရှင်းချက်သာ ပေးနိုင်သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။

“ဒီပဋိပက္ခရဲ့ ဖြေရှင်းနည်းက ပြင်းထန်တဲ့ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မှုတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါက သွေးထွက်သံယိုမှုတွေ ပိုများလာအောင်ပဲ အဆုံးသတ်သွားမှာပါ” ဟု ဆီပီဒါကို ထောက်ခံသူ ၂၆ နှစ်အရွယ် ခရစ်စတီယန် မိုရာလက်စ်က ဘိုဂိုတာမြို့ရှိ အက်ဆိုစီယိတ်တက် ပရက်စ် (AP) သတင်းအေဂျင်စီကို ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒါက အရမ်းခက်ခဲပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဆွေးနွေးရေး ဒါမှမဟုတ် လက်နက်ကိုင်တိုက်ခိုက်ရေး နှစ်ခုထဲက တစ်ခုကို ရွေးရမှာဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်းပဋိပက္ခက ဘယ်သူ့အတွက်မှ မကောင်းပါဘူး။”

သို့သော် ၅၇ နှစ်အရွယ် အပ်ချုပ်သမ မာရီယာ ယူဂျီးနီးယားကမူ လုံခြုံရေးပြန်လည်ရရှိရန်အတွက် ဒီလာ အက်စ်ပရီလာ၏ ပြင်းထန်သော စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု တောင်းဆိုချက်ကို ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဟုတ်ပါတယ်။ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကိုင်တွယ်တဲ့အခါတိုင်း အငြင်းပွားမှုတွေ ရှိလာမှာပါပဲ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ “ဒါပေမဲ့ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ဖို့ လိုအပ်တာတွေကို သန့်ရှင်းဖို့အတွက် လူအချို့တော့ ကျဆုံးရမှာပါပဲ။”

ဤမဲပေးပွဲသည် ပက်ထရို၏ အမွေအနှစ်အပေါ် ဆန္ဒခံယူပွဲတစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နိုင်ငံ၏ လူမှုဖူလုံရေးကွန်ရက်ကို ချဲ့ထွင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ကိုလံဘီယာ၏ အရင်းနှီးဆုံးမဟာမိတ်များထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ဆန့်ကျင်သည့် ရပ်တည်ချက်များကို ချမှတ်ရန် ဆန္ဒရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။

ပါလက်စတိုင်းအခွင့်အရေးကို ထောက်ခံသူတစ်ဦးဖြစ်သည့် ပက်ထရိုသည် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်က ၎င်းအား မူးယစ်ဆေးဝါးကုန်ကူးမှုတွင် ပါဝင်သည်ဟု အထောက်အထားမရှိဘဲ စွပ်စွဲပြီးနောက် အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

၎င်းသည် လက်တင်အမေရိကတစ်ဝိုက်ရှိ မူးယစ်ဆေးဝါးသယ်ဆောင်သည်ဟု သံသယရှိသော လှေများကို အမေရိကန်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကိုလည်း ဆန့်ကျင်ပြောဆိုခဲ့ပြီး ထိုလှုပ်ရှားမှုသည် လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူများက တရားလက်လွတ်သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် ညီမျှသည်ဟု ဆိုကြသည်။

ထရန့်က ပက်ထရိုကို စစ်ရေးအရ အရေးယူမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည့် လပေါင်းများစွာကြာ တင်းမာမှုများအပြီးတွင် ကိုလံဘီယာသမ္မတက ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အိမ်ဖြူတော်သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ဆက်ဆံရေးများ တိုးတက်လာခဲ့သည်။