အစ္စရေးအကျဉ်းထောင်များရှိ ပါလက်စတိုင်းများကို ICRC ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခွင့်ပေးရမည်ဟု တရားရုံးချုပ် အမိန့်ချမှတ်

အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ တရားရုံးချုပ်သည် ပါလက်စတိုင်းအကျဉ်းသားများအား အစ္စရေးအကျဉ်းထောင်များတွင် လာရောက်တွေ့ဆုံခွင့်မပြုရန် နိုင်ငံတကာကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) ကို တားမြစ်ထားသည့် အစိုးရ၏မူဝါဒကို တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း ပယ်ချလိုက်သည်။

ကြက်ခြေနီအဖွဲ့အား အကျဉ်းသားများကို လာရောက်တွေ့ဆုံခွင့်မပြုခြင်းဖြင့် အစိုးရသည် အစ္စရေးဥပဒေနှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေများကို ချိုးဖောက်ရာရောက်ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် အဆိုပါမူဝါဒကို ပယ်ဖျက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း တရားရုံးက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဟားမားစ်ဦးဆောင်သော တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူပေါင်း ၁,၁၀၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၂၄၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီးနောက် အကျဉ်းသားများအား လာရောက်တွေ့ဆုံမှုအားလုံးကို ပယ်ဖျက်ရန် အစိုးရ၏မူဝါဒအတွက် တရားဝင်အခြေခံအကြောင်းရင်းကို တင်ပြနိုင်ခြင်းမရှိကြောင်းလည်း တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုသည် ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသတွင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော စစ်ပွဲကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး၊ ထိုစစ်ပွဲကို ထင်ရှားသော ပညာရှင်အချို့နှင့် ကုလသမဂ္ဂ၏ လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့တို့က လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဂါဇာကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ အစ္စရေးစစ်တပ်သည် အဆိုပါဒေသအတွင်း လူပေါင်း ၇၂,၉၅၀ ကျော်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး၊ ဝိုင်းရံခံထားရသည့် နယ်မြေအများစုကို အပျက်အစီးပုံများအဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ကာ ပါလက်စတိုင်း ၁.၉ သန်းနီးပါးကို အိုးအိမ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးစေခဲ့သည်။

အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များက ကျူးလွန်သည့် သိမ်းပိုက်ခံ အနောက်ဘက်ကမ်းဒေသတစ်လျှောက် အကြမ်းဖက်မှုများမှာလည်း မကြုံစဖူးအဆင့်အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အကျဉ်းသားများထံ လာရောက်တွေ့ဆုံမှုအားလုံး ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့နှင့်ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များကိုလည်း ဝေမျှခြင်းမရှိတော့ပေ။ စစ်ပွဲမတိုင်မီကမူ ၎င်းမှာ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်နေကျ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က အစ္စရေးအာဏာပိုင်များသည် ဂါဇာတွင် ဖမ်းဆီးခံထားရသူများထံ ဝင်ရောက်ခွင့်ပေးရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်ဟု ဟားမားစ်ကို စွပ်စွဲခဲ့သည်။

အဆိုပါအမှုကို တရားရုံးသို့ တင်သွင်းခဲ့သည့် အစ္စရေးနိုင်ငံရှိ အရပ်ဘက်အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာအသင်း (ACRI) ၏ အဆိုအရ အစ္စရေးက ကြက်ခြေနီအဖွဲ့၏ လာရောက်တွေ့ဆုံမှုကို တားမြစ်ခဲ့ခြင်းမှာ နှစ် ၅၀ အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည်။

"နီးပါး သုံးနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အစ္စရေးအကျဉ်းထောင်များနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများတွင် ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် ပါလက်စတိုင်း လုံခြုံရေးအကျဉ်းသား ၉,၀၀၀ ကျော်သည် ကြက်ခြေနီအဖွဲ့၏ လာရောက်တွေ့ဆုံမှုကို ခံယူရတော့မည်ဖြစ်သည်" ဟု ACRI က ပြောကြားခဲ့သည်။ ပြီးခဲ့သည့် အောက်တိုဘာလက "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" သဘောတူညီချက် ရရှိပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း အဆိုပါတားမြစ်ချက်မှာ ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။

ACRI၊ Physicians for Human Rights၊ အစ္စရေးအခွင့်အရေးအဖွဲ့ HaMoked နှင့် အစ္စရေး NGO အဖွဲ့ Gisha တို့က အစိုးရ၏မူဝါဒကို ဆန့်ကျင်၍ တရားရုံးချုပ်သို့ ပထမဆုံးအကြိမ် လျှောက်ထားမှုကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တင်သွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် အစ္စရေးနိုင်ငံသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ် အောက်တိုဘာလကုန်တွင် ကြားနာမှုမပြုလုပ်မီအထိ အချိန်တိုးမြှင့်ပေးရန် ၂၇ ကြိမ်တိုင်တိုင် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ICRC က အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြိုဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနေဖြင့် လာရောက်တွေ့ဆုံမှုများကို ပြန်လည်စတင်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကျွန်ုပ်တို့၏ ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများကို တတ်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံးပြန်လည်စတင်နိုင်ရန် အစ္စရေးအာဏာပိုင်များနှင့် ဆက်လက်ဆွေးနွေးနေပါသည်" ဟု ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် အကျဉ်းသားများထံ ဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိခြင်းနှင့် ၎င်းတို့နှင့် သီးသန့်တွေ့ဆုံနိုင်ခြင်းမှာ နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ တာဝန်ရှိကြောင်းလည်း ဖြည့်စွက်ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ချမှတ်ခဲ့သော ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အစ္စရေးအကျဉ်းထောင်များအတွင်း ပါလက်စတိုင်းအကျဉ်းသားများအား ဆိုးရွားစွာဆက်ဆံမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်နေချိန်တွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ပြီးခဲ့သည့်သီတင်းပတ်က ကုလသမဂ္ဂသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သော ပဋိပက္ခနှင့်ဆက်စပ်သည့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုဆိုင်ရာ နှစ်ပတ်လည်အစီရင်ခံစာကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအစီရင်ခံစာတွင် အစ္စရေးလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များနှင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက အဓိကအားဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားစဉ်နှင့် စစ်ဆေးမေးမြန်းစဉ်အတွင်း ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများ၊ မုဒိမ်းကျင့်မှုများ၊ အုပ်စုဖွဲ့မုဒိမ်းကျင့်မှုများ၊ အတင်းအဓမ္မ အဝတ်ချွတ်ခိုင်းခြင်းနှင့် "လုံခြုံရေးအရ အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကို ရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်း" တို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ အဆိုပါဖြစ်ရပ်များသည် နာမည်ဆိုးဖြင့်ကျော်ကြားသော Sde Teiman စစ်စခန်းအပါအဝင် နေရာအများအပြားတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။