အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များအပြီးတွင် အီရန်က ဘာရိန်း၊ ကူဝိတ်၊ ဂျော်ဒန်နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားရှိ သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

အီရန်နိုင်ငံက ဘာရိန်း၊ ကူဝိတ်နဲ့ ဂျော်ဒန်နိုင်ငံတွေမှာရှိတဲ့ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းတွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားထဲက သင်္ဘောနှစ်စင်းကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ထပ်မံပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အမေရိကန်က အီရန်နိုင်ငံအပေါ် ထပ်မံတိုက်ခိုက်မှုတွေအတွက် လက်တုံ့ပြန်တာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) က ကြာသပတေးနေ့အစောပိုင်းက ဘာရိန်းနိုင်ငံရှိ ရှိတ်အီဆာလေတပ်စခန်းနဲ့ ကူဝိတ်နိုင်ငံရှိ အလီအယ်လ်ဆာလမ်နဲ့ အာမက်အယ်လ်ဂျာဘာလေတပ်စခန်းတွေကို ဒရုန်းတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဂျော်ဒန်နိုင်ငံရှိ အယ်လ်-အာဇရက်လေတပ်စခန်းကိုလည်း ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် ၁၂ စင်းနဲ့ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ IRGC က ပြောပါတယ်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို "တရားမဝင် ဖြတ်သန်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော" ရေနံတင်သင်္ဘောနှစ်စင်းကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဘာရိန်းနိုင်ငံက လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဥဩသံကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖွင့်ခဲ့ပါတယ်။ ကူဝိတ်နိုင်ငံကတော့ ၎င်းတို့ရဲ့ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်တွေဟာ "ရန်သူ့လေကြောင်းပစ်မှတ်တွေကို ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်နေပါတယ်" လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

IRGC က အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ ဧပြီလအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အမေရိကန်က "အကြိမ်ကြိမ်ချိုးဖောက်ခဲ့မှုများ" အပေါ် တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကိုလည်း "နောက်ထပ်အကြောင်းကြားစာမရမချင်း ပိတ်ထားမည်" ဟု ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

ရေလမ်းကြောင်းရှိ ရေနံတင်သင်္ဘောများနဲ့ ကုန်တင်သင်္ဘောများအပါအဝင် သွားလာမှုအားလုံးကို ပစ်ခတ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း IRGC က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ အမေရိကန်စစ်ဌာနချုပ် (Central Command) က အီရန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ "ပစ်မှတ်များစွာ" ကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့တာပါ။ စစ်တပ်က အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်ရဲ့ "ညွှန်ကြားချက်" အရဖြစ်ပြီး "အီရန်ရဲ့ အကြောင်းမဲ့ ဆက်လက်ရန်လိုမှုများအပေါ် တုံ့ပြန်ခြင်း" ဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

တီဟီရန်မြို့ကနေ သတင်းပေးပို့နေတဲ့ အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းထောက် မိုဟာမက်ဗဲလ်က အမေရိကန်ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုသုံးကြိမ်အတွင်း နေရာ ၁၂ ခုခန့် ထိမှန်ခဲ့ပြီး အီရန်မြို့တော်ရဲ့ အနောက်ဘက် ကာရက်ဂျ်မြို့နဲ့ အလယ်ပိုင်း အဘီယက်ခ်ခရိုင်တို့လည်း ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အီရန်အစိုးရပိုင်မီဒီယာတွေက ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတစ်လျှောက်ရှိ ကက်ရှ်မ်နဲ့ ကစ်ရှ်ကျွန်းတွေအပြင် ဘန်ဒါအဘတ်စ်နဲ့ ဆီရစ်ခ်မြို့တွေမှာ ပေါက်ကွဲမှုများစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

ပေါက်ကွဲမှုတွေဟာ တောင်ပိုင်း ကာဂန်မြို့ကိုလည်း ထိမှန်ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး လူနှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ည ၁၀ နာရီ ၁၅ မိနစ် (GMT) မှာ စတင်ခဲ့တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြီးဆုံးကြောင်း လေးနာရီအကြာမှာ ကြေညာခဲ့တဲ့ အမေရိကန်စစ်ဌာနချုပ် (Central Command) က အီရန်တစ်ဝန်းရှိ "စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ထောက်လှမ်းရေးစွမ်းရည်များ၊ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များနဲ့ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်းများ" ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

နောက်ဆုံးအပြန်အလှန်တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ အမေရိကန် Apache ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီး ပစ်ချခံရပြီးနောက် နှစ်ဖက်အပြန်အလှန်တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဖြစ်ပွားပြီး တစ်ရက်အကြာမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာပါ။ ဝါရှင်တန်က အဆိုပါဖြစ်ရပ်အတွက် တီဟီရန်ကို အပြစ်တင်ခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူးနှစ်ဦးကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာမရဘဲ ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အီရန်က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ ဘာရိန်းရှိ အမေရိကန် ပဉ္စမရေတပ်၊ ကူဝိတ်ရှိ အလီအယ်လ်ဆာလမ်လေတပ်စခန်းနဲ့ ဂျော်ဒန်ရှိ အာဇရက်လေတပ်စခန်းတို့ကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အမေရိကန်က ကက်ရှ်မ်ကျွန်းအပြင် ဆီရစ်ခ်၊ ဂျက်စ်ခ်နဲ့ ဘန်ဒါအဘတ်စ်ဆိပ်ကမ်းတွေကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။

တီဟီရန်က အမေရိကန်ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် ရေလှောင်ကန်နှစ်ခု ပျက်စီးခဲ့ပြီး ဆက်သွယ်ရေးတာဝါတိုင်တစ်ခုလည်း ထိခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းထောက် ဗဲလ်က ကြာသပတေးနေ့က ထိမှန်ခဲ့တဲ့ နေရာအများအပြားဟာ "ယခင်ညက ထိမှန်ခဲ့တဲ့ နေရာတွေနဲ့ ဆင်တူပါတယ်" လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ သူက "အမေရိကန်တွေဟာ အီရန်တွေကို သဘောတူညီချက်တစ်ခု လက်မှတ်ထိုးဖို့ တွန်းအားပေးဖို့အတွက် အင်အားကိုသာ အားကိုးနေကြပေမယ့် အီရန်တွေကတော့ ရလဒ်က ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ပြောနေကြပါတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က အိမ်ဖြူတော်မှာ ထရန့်က အီရန်ဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်အတွက် ဆွေးနွေးပွဲတွေကို နှောင့်နှေးအောင် လုပ်နေတယ်လို့ စွပ်စွဲခဲ့ပြီး အီရန်ကို "ပြင်းပြင်းထန်ထန်" တိုက်ခိုက်မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ပါတယ်။

"သဘောတူညီချက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာတွေဖြစ်လာမလဲဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရပါမယ်။ ကျွန်တော်တို့ သဘောတူညီချက်ရဖို့ တကယ်ကို နီးစပ်နေခဲ့တာပါ။ ဒါပေမယ့် သူတို့က ကျွန်တော်တို့ကို ဆွဲဆန့်နေတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကို လူအဖြစ် သဘောထားပြီး ကစားနေကြတယ်" လို့ သူက သတင်းထောက်တွေကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အဲ့ဒီနေ့အစောပိုင်းက အမေရိကန်သမ္မတက သူ့ရဲ့ Truth Social ပလက်ဖောင်းမှာ အီရန်ဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်အတွက် ဆွေးနွေးဖို့ အချိန်အကြာကြီး ယူခဲ့ပြီး "အခုတော့ သူတို့ဟာ တန်ဖိုးပေးဆပ်ရတော့မယ်" လို့ ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

နောက်ပိုင်း Fox News နဲ့ အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာလည်း အီရန်က သဘောတူညီချက်လက်မှတ်ထိုးဖို့ ဆန္ဒမရှိဘူးဆိုရင် အီရန်ရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတွေနဲ့ တံတားတွေကို တိုက်ခိုက်မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ပါတယ်။

အီရန်သမ္မတ မာဆုဒ် ပီဇက်ရှ်ကီယန်က X ပေါ်က ပို့စ်တစ်ခုမှာ ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

"အရေးကြီးအခြေခံအဆောက်အအုံတွေဟာ ပြည်သူလူထုရဲ့ အသက်သွေးကြောတွေပါ။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကွန်ရက်တွေကနေ လျှပ်စစ်နဲ့ ရေလုပ်ငန်းတွေအထိ သူတို့ကို ပစ်မှတ်ထားမယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်တာဟာ ခွန်အားပြတာမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ ဆန္ဒကို ရင်ဆိုင်ရတဲ့အခါ စိတ်ပျက်အားငယ်မှုရဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုပါပဲ" လို့ သူက ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

"အီရန်နိုင်ငံဟာ သူ့ရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေရဲ့ အသိပညာနဲ့ စွမ်းရည်တွေ၊ အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုနဲ့ စည်းလုံးမှုတို့ကို အားကိုးပြီး မည်သည့်ဖိအား သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်မှုကိုမဆို ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်သွားမှာပါ" လို့လည်း သူက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အမေရိကန်-အီရန် တင်းမာမှုတွေ မြင့်တက်လာတာဟာ ဧပြီလ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနောက်ပိုင်း အစ္စရေးနဲ့ အီရန်တို့အကြား အပြင်းထန်ဆုံး ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှု ဖြစ်ပွားပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးဟာ အီရန်အပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့ရဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ ပင်လယ်ကွေ့တစ်လျှောက် အီရန်ရဲ့ လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုတွေ ရက်သတ္တပတ်များစွာကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာကို အဆုံးသတ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာမှုဟာ အဲ့ဒီအချိန်ကတည်းက ပြင်းထန်စွာ ကန့်သတ်ခံထားရပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ရေနံနဲ့ စားနပ်ရိက္ခာဈေးနှုန်းတွေကို မြင့်တက်စေခဲ့ပါတယ်။

ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်ရရှိရေးအတွက် တိုးတက်မှုကလည်း နှေးကွေးနေဆဲပါ။

နှစ်ဖက်စလုံးဟာ ရန်လိုမှုတွေကို ရပ်တန့်စေမယ့် ကြားဖြတ်သဘောတူညီချက်တစ်ခု ရရှိဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ သွယ်ဝိုက်ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ ပါဝင်နေကြပါတယ်။ အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကိုတော့ အနာဂတ်ဆွေးနွေးပွဲတွေဆီ ရွှေ့ဆိုင်းထားပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အီရန်က အေးခဲထားတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ပြန်လွှတ်ပေးဖို့နဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကနေ သက်သာခွင့်ရဖို့ တောင်းဆိုနေတာကြောင့် အငြင်းပွားစရာအချက်တွေ ရှိနေဆဲပါ။ အခြေအနေတွေကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေတာကတော့ အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ကို ဆန့်ကျင်ပြီး အစ္စရေးက လက်ဘနွန်မှာ စစ်ဆင်ရေးတွေ တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်နေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။