နယ်သာလန် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်က အမေရိကန်၏ ဥရောပအပေါ် ဝေဖန်မှုများသည် 'လိုအပ်ကြောင်း' ပြောကြားပြီး ယူကရိန်းစစ်ပွဲကို သတိပေးချက်တစ်ခုအဖြစ် ကိုးကား

စင်ကာပူ - ဥရောပ၏ ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်နှင့် ပတ်သက်၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဝေဖန်မှုမှာ တရားမျှတကြောင်း နယ်သာလန်နိုင်ငံ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဒီလန် ယက်ဆီဂိုဇ်-ဇီဂရီးယပ်စ် (Dilan Yesilgoz-Zegerius) က စနေနေ့ (မေလ ၃၀ ရက်) တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ဥရောပနိုင်ငံများသည် အမေရိကန်၏ လုံခြုံရေးအာမခံချက်အပေါ် အလွန်ကြာမြင့်စွာ မှီခိုအားထားခဲ့ကြကြောင်း သူမက ဝန်ခံပြောကြားခဲ့သော်လည်း ဆယ်စုနှစ်များစွာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လျော့နည်းခဲ့ပြီးနောက် ယခုအခါ စစ်ရေးစွမ်းရည်များကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နေပြီဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။

နယ်သာလန်နိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးလည်းဖြစ်သူ ယက်ဆီဂိုဇ်-ဇီဂရီးယပ်စ်က စင်ကာပူတွင် ကျင်းပသည့် ရှန်ဂရီလာဆွေးနွေးပွဲ (Shangri-La Dialogue) ဘေးပန်းအစည်းအဝေး၌ CNA သို့ ပြောကြားရာတွင် “ကျွန်မတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လုံခြုံရေးအတွက် တခြားသူတွေကို အချိန်အတော်ကြာ မှီခိုနေခဲ့ရတာပါ” ဟု ဆိုသည်။

“ကျွန်မတို့ရဲ့ စစ်တပ်၊ စီးပွားရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့က လိုအပ်ပြီး အရေးကြီးပါတယ်” ဟု သူမက ပြောသည်။

အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပီတာ ဟက်ဂ်ဆက် (Pete Hegseth) က နှစ်ပတ်လည် လုံခြုံရေးထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် မိန့်ခွန်းပြောကြားစဉ် ဥရောပနှင့် မြောက်အတ္တလန္တိတ်စာချုပ်အဖွဲ့ (NATO) ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်လိုက်ပြီးနောက် နာရီပိုင်းအကြာတွင် သူမ၏ မှတ်ချက်စကားများ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ဟက်ဂ်ဆက်က မဟာမိတ်နိုင်ငံများကို "အခွင့်အရေးယူခြင်း" (freeloading) မပြုလုပ်ရန် သတိပေးခဲ့ပြီး "ချမ်းသာတဲ့နိုင်ငံတွေရဲ့ ကာကွယ်ရေးအတွက် အမေရိကန်က ထောက်ပံ့ပေးနေတဲ့ ခေတ်ကုန်ဆုံးသွားပြီ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျွန်မတို့ရဲ့ ဥရောပမဟာမိတ်တွေကို သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ကာကွယ်ရေးအတွက် ပိုမိုသုံးစွဲဖို့ ယဉ်ကျေးစွာ တောင်းဆိုခဲ့တာ ကြာပါပြီ၊ ဒါပေမဲ့ ဘယ်သူမှ ဂရုမစိုက်ခဲ့ကြဘူး။ အခုတော့ သူတို့ နောက်ကျကျန်ခဲ့တာတွေကို ပြန်လိုက်မီအောင် ကြိုးစားနေကြပါပြီ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ယက်ဆီဂိုဇ်-ဇီဂရီးယပ်စ်က ဟက်ဂ်ဆက်၏ သတင်းစကားကို "ပြတ်သား" ပြီး "လိုအပ်သော" အရာဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဥရောပအနေဖြင့် မိမိတို့၏ လုံခြုံရေးအတွက် ပိုမိုတာဝန်ယူကာ အမေရိကန်အတွက် ပိုမိုအားကောင်းပြီး တန်းတူညီမျှရှိသော မဟာမိတ်ဖြစ်လာရမည်ဟု ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျွန်မတို့က တန်းတူမိတ်ဖက်တွေ မဖြစ်သေးဘူးဆိုရင် ဒါဟာ ကျွန်မတို့ရဲ့ အားနည်းချက်ကြောင့်ပါပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျွန်မတို့ဟာ တတ်နိုင်သမျှ လွတ်လပ်ပြီး တန်းတူမိတ်ဖက်ဖြစ်လာဖို့အတွက် ကာကွယ်ရေး ဒါမှမဟုတ် စီးပွားရေးမှာ လုံလောက်အောင် မသုံးစွဲမိလို့ပါပဲ” ဟု သူမက ဆိုသည်။

ယူကရိန်းစစ်ပွဲက ဥရောပ၏ အတွေးအခေါ်ကို ပြောင်းလဲစေခဲ့

ယက်ဆီဂိုဇ်-ဇီဂရီးယပ်စ်က ဥရောပတိုက်တွင် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိထားခဲ့ပြီးနောက် ကြီးမားသော ပဋိပက္ခများမှာ အတိတ်တွင်သာ ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီဟု ဥရောပနိုင်ငံအများအပြားက ယုံကြည်ခဲ့ကြကြောင်း ပြောသည်။

“နယ်သာလန်အပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားဟာ တခြားသူတွေကိုပဲ မှီခိုနေခဲ့ကြတာပါ။ ငြိမ်းချမ်းရေးရလိမ့်မယ်လို့ ယုံကြည်ခဲ့ကြတဲ့အတွက် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဒီအတိုင်းပဲ နေခဲ့ကြတာပါ” ဟု သူမက ဆိုသည်။

ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်ကို ရည်ညွှန်း၍ “ပူတင်က ဒါဟာ ဘယ်လောက်တောင် အပြစ်ကင်းစင်လွန်းတဲ့ (အမှား) အတွေးအခေါ်ဖြစ်ကြောင်း ကျွန်မတို့ကို ပြသလိုက်တာပါပဲ” ဟု သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ယူကရိန်းစစ်ပွဲသည် ဥရောပတစ်ခွင်လုံးတွင် ပြန်လည်သုံးသပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး အစိုးရများကို စစ်တပ်များအား အားကောင်းလာစေရန်နှင့် ကာကွယ်ရေးတွင် ပိုမိုရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။

နယ်သာလန်အစိုးရသည် ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်ကို လက်ရှိ ပြည်တွင်းအသားတင်ထုတ်ကုန်တန်ဖိုး (GDP) ၏ ၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှ ၂၀၃၀ ခုနှစ်တွင် ၂.၈ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ၂၀၃၅ ခုနှစ်တွင် ၃.၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးမြှင့်ရန် စီစဉ်ထားသည်။

“နောက်ထပ် (ကာကွယ်ရေးဘတ်ဂျက်) ပိုလိုအပ်ရင်လည်း ကျွန်မတို့ ထပ်ဖြည့်ပေးသွားမှာပါ” ဟု ယက်ဆီဂိုဇ်-ဇီဂရီးယပ်စ်က ပြောသည်။

နယ်သာလန်သည် ၎င်း၏ စစ်တပ်ကို ချဲ့ထွင်နေပြီး ဒရုန်းများနှင့် ဉာဏ်ရည်တု (AI) အပါအဝင် နည်းပညာသစ်များတွင် အကြီးအကျယ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနေကြောင်း သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့်လက နယ်သာလန်အစိုးရသည် ယူကရိန်းနှင့်အတူ ဒရုန်းပူးတွဲထုတ်လုပ်ရေး အစီအစဉ်အတွက် ယူရို ၂၄၈ သန်း (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၉၀ သန်း) ပံ့ပိုးပေးမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။

ရုရှားကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေသည့် ကိယက်ဗ်ကို ထောက်ပံ့ပေးနေစဉ်မှာပင် နယ်သာလန်စစ်တပ်သည် ယူကရိန်း၏ စစ်မြေပြင်အတွေ့အကြုံများမှ တိုက်ရိုက်သင်ယူနေကြောင်း ယက်ဆီဂိုဇ်-ဇီဂရီးယပ်စ်က ပြောသည်။

သူမသည် ကိယက်ဗ်အတွက် နယ်သာလန်၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုကို ထပ်လောင်းအတည်ပြုခဲ့ပြီး ယူကရိန်းကို ဥရောပတွင် စစ်ရေးအတွေ့အကြုံ အရှိဆုံး စစ်တပ်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။

“ယူကရိန်းမှာ အခု ဥရောပရဲ့ အားအကောင်းဆုံး စစ်တပ်ရှိတယ်လို့ ကျွန်မထင်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်အတွက် တိုက်ပွဲဝင်ရင်း တစ်ဖက်မှာလည်း ဆန်းသစ်တီထွင်မှုတွေကို ဆက်လုပ်နေတာက တကယ်ကို အထင်ကြီးစရာကောင်းပါတယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။ “ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး မရရှိမချင်း ကျွန်မတို့ ယူကရိန်းကို ဆက်လက်ထောက်ပံ့သွားမှာပါ။”

ဉာဏ်ရည်တု (AI) သည် ခေတ်သစ်စစ်ပွဲများကို ပိုမိုပုံဖော်လာသည်နှင့်အမျှ (နယ်သာလန်နှင့် ယူကရိန်းတို့ တီထွင်နေသည့် ဒရုန်းနည်းပညာများ အပါအဝင်) လူသားတို့၏ ကြီးကြပ်မှုမှာ အဓိကကျနေရမည်ဖြစ်ကြောင်း ယက်ဆီဂိုဇ်-ဇီဂရီးယပ်စ်က ပြောသည်။

“ကျွန်မတို့က (AI) ရဲ့ အစောပိုင်းအဆင့်မှာပဲ ရှိပါသေးတယ်။ AI ကို အသုံးပြုရာမှာ လူသားတစ်ဦးဦးက အမြဲပါဝင်နေဖို့နဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ မူဘောင်တစ်ခု ရှိနေဖို့က အလွန်အရေးကြီးပါတယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။

နည်းပညာများ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ အစိုးရများနှင့် စစ်တပ်များသည် လိုက်လျောညီထွေရှိပြီး လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲနိုင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း သူမက ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

ဥရောပနှင့် အမေရိကန်တို့ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး လိုအပ်နေသည်

မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ယက်ဆီဂိုဇ်-ဇီဂရီးယပ်စ်က ဥရောပ၏ စစ်ရေးတည်ဆောက်မှုသည် ဝါရှင်တန်၏ ဖိအားကြောင့်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့၏ လုံခြုံရေးလိုအပ်ချက်ကြောင့်သာ ဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျွန်မတို့ နောက်ကျကျန်ခဲ့တာတွေကို လိုက်မီအောင် လုပ်နေတာဟာ အမေရိကန်ရဲ့ မူဝါဒတွေနဲ့ မဆိုင်ဘဲ ကျွန်မတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်တာဝန်ဖြစ်လို့ပါ။ ကိုယ့်လုံခြုံရေးအတွက် တခြားသူတွေကို မှီခိုနေရတာဟာ ကျန်းမာတဲ့အရာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု သူမက ဆိုသည်။

ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်သည် ပြည်တွင်းစီးပွားရေးကို အားကောင်းစေပြီး ဥရောပ၏ ကာကွယ်ရေးစက်မှုအခြေခံကို ချဲ့ထွင်ပေးလိမ့်မည်ဟု သူမက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။

“နယ်သာလန်နဲ့ ဥရောပမှာ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့အတွက် ကာကွယ်ရေးမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့က အလွန်အရေးကြီးပါတယ်” ဟု သူမက ပြောသည်။

“ကျွန်မတို့ ဝင်ငွေတွေ မြင်တွေ့ရမှာဖြစ်ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် ပြန်လည်အကျိုးပြုတာတွေကိုလည်း မြင်တွေ့ရမှာပါ။ ဒါ့အပြင် ကျွန်မတို့ဟာ တတ်နိုင်သမျှ လွတ်လပ်ပြီး အမှီအခိုကင်းကင်းနဲ့ ဆက်ရှိနေနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။

ဥရောပတွင် အမေရိကန်စစ်တပ်၏ တည်ရှိမှု လျော့နည်းသွားမည်ကို စိုးရိမ်မှုများရှိနေသော်လည်း အတ္တလန္တိတ်မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ယက်ဆီဂိုဇ်-ဇီဂရီးယပ်စ်က ပြောသည်။

“အမေရိကန်ဟာ ဥရောပနဲ့ NATO ထဲက တခြားမိတ်ဖက်တွေကို လိုအပ်သလို၊ ကျွန်မတို့ဘက်ကလည်း အမေရိကန်ကို လိုအပ်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အချိန်အတော်ကြာ လိုအပ်နေဦးမှာပါ။ ဒါကြောင့် ကျွန်မတို့ဟာ တန်းတူမိတ်ဖက်တွေ ဖြစ်လာအောင် သေချာလုပ်ဆောင်ကြရအောင်” ဟု သူမက ပြောသည်။

အင်ဒို-ပစိဖိတ် ဆက်ဆံရေး

NATO သည် ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ သြစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန်တို့ အပါအဝင် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသရှိ မိတ်ဖက်များနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေသည်နှင့်အမျှ မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် "အာရှ NATO" တစ်ခုကို ဖန်တီးရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများကို ယက်ဆီဂိုဇ်-ဇီဂရီးယပ်စ်က ပယ်ချခဲ့သည်။

“မဟာမိတ်အဖွဲ့သစ်တွေ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့နေရာ၊ ကျွန်မတို့ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ပိုပြီး ကူညီနိုင်တဲ့နေရာတွေမှာ ဒါဟာ အမြဲတမ်း ကောင်းတဲ့အရာပါပဲ” ဟု သူမက ဆိုသည်။

နယ်သာလန်သည် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသတွင် ရေကြောင်းဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍ ပိုမိုပါဝင်လိုသလားဟု မေးမြန်းရာတွင် သူမက ဥရောပနှင့် ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးတို့သည် ပိုမိုချိတ်ဆက်လာနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဥရောပ၏ အကြီးဆုံးဆိပ်ကမ်းဖြစ်သော ရော့တာဒမ် (Rotterdam) သို့ ဝင်ရောက်လာသည့် ကုန်ပစ္စည်းများ၏ ထက်ဝက်ကျော်မှာ အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသမှ လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း သူမက ကုန်သွယ်မှုစီးဆင်းမှုကို ထောက်ပြခဲ့သည်။

“ကျွန်မတို့က ပိုပြီး တည်ရှိနေချင်တာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး... ဒါပေမဲ့ ကျွန်မတို့ အတူတကွ လုပ်ဆောင်စရာတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ကျွန်မတို့ ဒီနေရာမှာ ရှိနေဖို့၊ ကိုယ်စားပြုဖို့နဲ့ ကျွန်မတို့ရဲ့ မိတ်ဆွေတွေ၊ မဟာမိတ်တွေ ဒီမှာရှိနေဖို့က အလွန်အရေးကြီးပါတယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။

“ကျွန်မတို့ ဒီကိုလာတာ ပဋိပက္ခရှာဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ လာတာပါ။”