စံချိန်တင် အပူဆုံးနှစ်သည် ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်ကုန်တွင် သေချာလုနီးပါးဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက သတိပေးလိုက်သည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏ မိုးလေဝသအေဂျင်စီ၏ ပြောကြားချက်အရ စံချိန်တင်စတင်ချိန်မှစ၍ အပူဆုံးနှစ်သည် လာမည့်ငါးနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့ (WMO) က ကြာသပတေးနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အစီရင်ခံစာ၌ လာမည့်ငါးနှစ်အနက်မှ တစ်နှစ်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကို ကျော်လွန်၍ စံချိန်တင်အပူဆုံးဖြစ်နိုင်ခြေ ၈၆ ရာခိုင်နှုန်းရှိကြောင်း သတိပေးထားသည်။

WMO က ၂၀၂၆ မှ ၂၀၃၀ ခုနှစ်အတွင်း ငါးနှစ်ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် စက်မှုမတိုင်မီအဆင့်ထက် ၁.၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၂.၇ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ကျော်လွန်နိုင်ခြေ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းသည် အပူလှိုင်းများနှင့် မုန်တိုင်းများအပါအဝင် ပိုမိုပြင်းထန်သော ရာသီဥတုအခြေအနေများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက သတိပေးထားသော ကန့်သတ်ချက်ဖြစ်သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စတင်အသက်ဝင်ခဲ့သော ပါရီသဘောတူညီချက်အရ နိုင်ငံပေါင်း ၂၀၀ နီးပါးသည် ကမ္ဘာ့အပူချိန်မြင့်တက်မှုကို စက်မှုမတိုင်မီအဆင့်ထက် ၁.၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အတွင်း ကန့်သတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။

သိပ္ပံပညာရှင်များနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများက ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ အဆိုးရွားဆုံးသက်ရောက်မှုများကို ရှောင်ရှားရန် ရည်ရွယ်သည့် ယင်းပစ်မှတ်ကို ပြည့်မီရန် ပိုမိုခက်ခဲလာနေကြောင်း ကာလကြာရှည် သတိပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရည်မှန်းချက်ကို နှစ် ၂၀ ကာလအတွင်း တွက်ချက်ခြင်းဖြစ်သောကြောင့် တစ်နှစ်တည်းတွင် ယာယီကျော်လွန်ခြင်းသည် ၁.၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ပစ်မှတ်ကို မရောက်ရှိနိုင်ဟု မဆိုလိုပါ။

အစီရင်ခံစာက ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယအအေးဆုံးဒေသဖြစ်သော အာတိတ်ဒေသရှိ အပူချိန်များသည် လာမည့်ဆောင်းရာသီငါးခုအတွင်း ၁၉၉၁-၂၀၂၀ ပျမ်းမျှထက် ၂.၈ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၅ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) မြင့်တက်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြောင်း သတိပေးထားသည်။ ယင်းခန့်မှန်းချက် မှန်ကန်ပါက ထိုဒေသသည် ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှနှုန်းထက် ၃.၅ ဆကျော် ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ပူနွေးလာခြင်းဖြစ်သည်။

ရှက်ဖီးလ်တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံရေးစီးပွားရေးပါမောက္ခ Michael Jacobs က အယ်လ်ဂျာဇီရာသို့ ပြောကြားရာတွင် ပါရီသဘောတူညီချက်တွင် ချမှတ်ထားသော ပစ်မှတ်များကို ပြည့်မီရန် နိုင်ငံများအနေဖြင့် ပိုမိုကြိုးစားလုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဤအစီရင်ခံစာသည် နိုင်ငံရေးသမားများစွာက ကျွန်ုပ်တို့အား မေ့ပစ်ရန် တိုက်တွန်းနေသောအရာကို သတိပေးနေသည်- ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဖြစ်ပေါ်နေပြီး ၎င်းသည် ပိုမိုဆိုးရွားလာကာ ၎င်းကို နှေးကွေးစေရန် တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းမှာ ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစနစ်သို့ တတ်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံးပြောင်းလဲရန်ဖြစ်သည်" ဟု Jacobs က ပြောကြားခဲ့သည်။

"အီရန်စစ်ပွဲကလည်း ရုပ်ကြွင်းလောင်စာဈေးနှုန်းနှင့် ရောင်းလိုအားသည် မည်မျှမတည်ငြိမ်ကြောင်း သတိပေးနေသည့်အတွက် ကမ္ဘာကြီးသည် ၎င်း၏ ပါရီသဘောတူညီချက်ကတိကဝတ်များကို စွန့်လွှတ်ရန်မဟုတ်ဘဲ အရှိန်မြှင့်ရန် လိုအပ်သည်" ဟု Jacobs က ပြောကြားခဲ့သည်။

အစီရင်ခံစာက ဆာဟဲလ်၊ ဥရောပမြောက်ပိုင်း၊ အလက်စကာနှင့် ဆိုက်ဘေးရီးယားတို့တွင် လာမည့်ငါးနှစ်အတွင်း မိုးရွာသွန်းမှုတိုးလာနိုင်ပြီး "ကမ္ဘာမြေ၏ အဆုတ်" ဟု အများသိကြသော အမေဇုန်ဒေသမှာမူ ခြောက်သွေ့မည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြောင်း သတိပေးထားသည်။

ဥရောပတွင် အပူလှိုင်း

ဤသတိပေးချက်သည် အနောက်ဥရောပ၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင် အပူလှိုင်းဖြစ်ပေါ်နေချိန်နှင့် အင်္ဂါနေ့တွင် ယူကေ၏ နေရာအချို့၌ အပူချိန် ၃၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၉၅ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ကျော်အထိ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ မေလတွင် အပူဆုံးအပူချိန်စံချိန်ကို ဒုတိယနေ့ဆက်တိုက် ကျော်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ယူကေစံနှုန်းအရ ယင်းကဲ့သို့သော အပူချိန်များသည် နွေလယ်ပိုင်းတွင်ပင် မြင့်မားသည်ဟု ယူဆရပြီး နွေဦးရာသီ၌ ပို၍ပင်ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ အကြီးအကဲ Simon Stiell က ဥရောပတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော ပြင်းထန်သည့် အပူရှိန်သည် ရာသီဥတုအကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အန္တရာယ်များကို ရက်စက်စွာ သတိပေးချက်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"လူသားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုသည် ဤအပူလှိုင်းများကို ပိုမိုမကြာခဏနှင့် ပိုမိုပြင်းထန်စေကြောင်း သိပ္ပံပညာက ရှင်းလင်းစွာဖော်ပြသည်" ဟု Stiell က ပြောကြားခဲ့သည်။

"လူ့အသက်၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် စီးပွားရေးကို ပြင်းထန်သောအပူရှိန်နှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ အခြားများပြားလှသော ကုန်ကျစရိတ်များမှ ကာကွယ်ခြင်းသည် နိုင်ငံတိုင်းအတွက် အဓိကတာဝန်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ရုပ်ကြွင်းလောင်စာစွဲလမ်းမှုကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ဖယ်ရှားခြင်းမှ စတင်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။