တရုတ်နိုင်ငံက သူလျှိုလုပ်မှုဖြင့် သံသယရှိသူ အမေရိကန်သုတေသီတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီး

တရုတ်နိုင်ငံသည် သူလျှိုလုပ်မှုဖြင့် စွပ်စွဲခံထားရသည့် အမေရိကန်နိုင်ငံသားတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားကြောင်း ပြောကြားလိုက်ပြီး၊ အဆိုပါပုဂ္ဂိုလ်မှာ အိမ်နီးချင်း မြန်မာနိုင်ငံအရေးကို အဓိကထားလေ့လာသည့် မူဝါဒရေးရာ သုတေသနအဖွဲ့တစ်ခုမှ နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

အမေရိကန်မီဒီယာများက အမေရိကန်နှင့် မြန်မာနှစ်နိုင်ငံနိုင်ငံသားခံယူထားသည့် ပညာရှင်တစ်ဦး ဇွန်လအစောပိုင်းတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကြောင်း ဖော်ပြပြီးနောက် တစ်ရက်အကြာ သောကြာနေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက အဆိုပါပုဂ္ဂိုလ်အား “သူလျှိုလုပ်မှု” နှင့် “နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေမှု” တို့ဖြင့် ဖမ်းဆီးထားကြောင်း အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။

Institute for Strategy and Policy Myanmar (ISP-M) ၏ တည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သူ မင်းဇင်သည် “ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်” ဟု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ လင်းကျန်းက သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံသည် အဆိုပါဖမ်းဆီးမှုနှင့်ပတ်သက်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဂွမ်ကျိုးမြို့ရှိ အမေရိကန်ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးသို့ အကြောင်းကြားထားပြီးဖြစ်ကြောင်း လင်းက ပြောသည်။

ISP-M သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားနေသည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ သယံဇာတနှင့် ပဋိပက္ခဆိုင်ရာ အခြေအနေများကို သုတေသနပြုလုပ်နေသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။

ယခုဖမ်းဆီးမှုသတင်း ထွက်ပေါ်လာချိန်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင်သည် ဇွန်လ ၁၅ ရက်မှ ၁၉ ရက်အထိ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ဘေဂျင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက သောကြာနေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည့်အချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသည်။

အဆိုပါဖမ်းဆီးမှုသည် မေလလယ်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ အလည်အပတ်သွားရောက်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထရမ့်သည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က သူကိုယ်တိုင်စတင်ခဲ့သော အကောက်ခွန်စစ်ပွဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် တင်းမာမှုများကို လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထရမ့်က တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်အား စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ဝါရှင်တန်၌ ကြိုဆိုရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားထားသည်။

မင်းဇင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးကို လေ့လာသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်ကတည်းက စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြခဲ့သူဖြစ်ကြောင်း ကြာသပတေးနေ့က သူ၏ဖမ်းဆီးခံရမှုသတင်းကို ပထမဆုံးဖော်ပြခဲ့သည့် The New York Times (NYT) ၏ အဆိုအရ သိရသည်။

အဆိုပါပညာရှင်သည် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနယ်စပ်အနီးရှိ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ကူမင်းမြို့၌ ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ သူ၏ သုတေသနအဖွဲ့ဖြစ်သော ISP-M သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင်မြို့တော် ရန်ကုန်တွင် အခြေစိုက်သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားလာပြီးနောက်ပိုင်း အဆိုပါအဖွဲ့သည် နေရာအမျိုးမျိုးမှ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး မင်းဇင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ အမေရိကန်နှင့် သူနေထိုင်ရာ ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် အချိန်ဖြုန်းလေ့ရှိသည်။

မေလအစောပိုင်းက မင်းဇင်ပါဝင်ဆွေးနွေးခဲ့သည့် မူဝါဒရေးရာအဖွဲ့တစ်ခု၏ Instagram ပို့စ်တစ်ခုအရ အဆိုပါသုတေသီသည် ကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်၊ ဘာကလေ (University of California, Berkeley) ရှိ Travers နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဌာနမှ ပါရဂူဘွဲ့လောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

မင်းဇင်ကို အဘယ်ကြောင့် ဖမ်းဆီးရသလဲ သို့မဟုတ် ဖမ်းဆီးခံရချိန်တွင် သူသည် သုတေသနပြုလုပ်နေခြင်း ရှိ၊ မရှိ ဆိုသည်မှာ ရှင်းလင်းမှုမရှိသေးပေ။

အဆိုပါသုတေသီသည် ယခင်က မြန်မာ့နိုင်ငံရေးနှင့်ပတ်သက်၍ စစ်အစိုးရကိုရော၊ စစ်အစိုးရနှင့် တိုက်ခိုက်နေသည့် အတိုက်အခံအုပ်စုများကိုပါ ဝေဖန်သည့် အမြင်သဘောထားဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့ဖူးသည်။

အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာနက အဆိုပါဖမ်းဆီးမှုနှင့်ပတ်သက်၍ သိရှိထားပြီး “သင့်လျော်သည့် ကောင်စစ်ဝန်ဆိုင်ရာ အကူအညီများပေးရန်” လုပ်ဆောင်နေကြောင်း NYT သို့ အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သော်လည်း အသေးစိတ်အချက်အလက်များကိုမူ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းမရှိကြောင်း သတင်းစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

“တရုတ်နိုင်ငံဟာ တရားဥပဒေစိုးမိုးတဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်” ဟု ဝါရှင်တန်ရှိ တရုတ်သံရုံးက NYT သို့ ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ “တရုတ်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်သွားလာနေတဲ့ နိုင်ငံခြားသားအားလုံးဟာ တရုတ်ဥပဒေတွေကို လိုက်နာရမှာဖြစ်ပြီး ဥပဒေကိုချိုးဖောက်ပြီး ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သူတွေကို ဥပဒေအရ အရေးယူသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။”

တရုတ်နိုင်ငံတွင် မူးယစ်ဆေးဝါးမှုမှသည် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုများအထိ စွဲချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ၂၀၀ မှ ၃၀၀ ကြား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရသည်။ ဝါရှင်တန်ကမူ အချို့မှာ “မတရားဖမ်းဆီးခံထားရခြင်း” ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းသားလဲလှယ်မှုတစ်ခုအရ နှစ်ဖက်စလုံးက နိုင်ငံသားသုံးဦးစီကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် အမေရိကန်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် တရုတ်ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိများ ပါဝင်သည်။