ကွန်ဂိုနိုင်ငံ ဒေသသစ်များသို့ အီဘိုလာ ပျံ့နှံ့လာ၍ စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်ရ

ဒီမိုကရက်တစ် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ (DRC) အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ လူပြည့်ကျပ်နေသော ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများစခန်းတစ်ခုအပါအဝင် နေရာသစ်များသို့ အီဘိုလာရောဂါ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ရာ နိုင်ငံ၏ တစ်လနီးပါးကြာ ဖြစ်ပွားနေသော ကူးစက်ရောဂါသည် ယခင်က ထင်ထားသည်ထက် ပိုမိုအန္တရာယ်ရှိသော အဆင့်နှင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အတိုင်းအတာသို့ ရောက်ရှိလာပြီဟု စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ရှားပါးသော ဘန်ဒီဘူဂျို (Bundibugyo) ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲကြောင့် ဖြစ်ပွားသော အဆိုပါ ကူးစက်ရောဂါသည် တုံ့ပြန်မှု အစီအမံများ နှောင့်နှေးနေချိန်တွင် အသစ်ထိခိုက်ခံရသော ရပ်ရွာများတွင် ဒေသတွင်း ကူးစက်မှု လက္ခဏာများ ပြသနေကြောင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) မှ အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက သောကြာနေ့တွင် သတိပေးခဲ့သည်။

မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကူးစက်ရောဂါ စတင်ဖြစ်ပွားကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ကိန်းဂဏန်းများအရ ကူးစက်ရောဂါ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော အီတူရီ (Ituri) ပြည်နယ်အပြင် မြောက်ကီဗူ (North Kivu) နှင့် တောင်ကီဗူ (South Kivu) ပြည်နယ်များတွင် အီဘိုလာရောဂါ အတည်ပြုလူနာ ၆၇၆ ဦး ရှိခဲ့ပြီး သေဆုံးသူ ၁၃၆ ဦး အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်း လူနာ ၃၂ ဦး ပြန်လည်သက်သာလာခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂအေဂျင်စီက ဗိုင်းရပ်စ်သည် နေရာသစ်များသို့ စတင်ပျံ့နှံ့လာသည်နှင့်အမျှ DRC တွင် နောက်ထပ် ၁၁၉ ဦး ရောဂါကူးစက်ခံရသည်ဟု သံသယရှိကြောင်း သတင်းပို့သည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ကူးစက်ရောဂါဗေဒနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရေးဌာန အကြီးအကဲ အိုလီဗီယာ လီ ပိုလိန် (Olivier le Polain) က ထိခိုက်ခံရသော ပြည်နယ်သုံးခုအတွင်းရှိ ကျန်းမာရေးဇုန်အသစ်များတွင် နေ့စဉ်နီးပါး ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများကို ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိနေရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“၎င်းသည် ဤကူးစက်ရောဂါ၏ အတိုင်းအတာကို အမှန်တကယ် ထင်ဟပ်ပြသနေသည်- တွေ့ရှိရသည်ထက် များစွာပိုမိုကြီးမားသော အတိုင်းအတာဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ ရွေ့လျားသွားလာမှု မြင့်မားခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဗိုင်းရပ်စ်ပျံ့နှံ့နေပုံအပေါ် အခြေခံ၍ သီးခြားခွဲထားကုသရန် ခုတင်စွမ်းရည်သည် ခန့်မှန်းထားသော လိုအပ်ချက်ထက် များစွာနိမ့်ကျနေသဖြင့် ဗိုင်းရပ်စ်ကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် များစွာပိုမိုလုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘန်ဒီဘူဂျို (Bundibugyo) ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးစိတ်အတွက် အတည်ပြုထားသော ကာကွယ်ဆေး သို့မဟုတ် ကုသမှုများ မရှိသေးပါ။

လီ ပိုလိန်က မကြာသေးမီ ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း နေရာသစ်များရှိ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများကို ရောဂါဖြစ်ပွားရာနေရာများမှ ခရီးသွားလာမှုများနှင့် ပြန်လည်ခြေရာခံနိုင်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ “နေရာသစ်များတွင် ဒေသခံလူထုအကြား ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုကိုလည်း တွေ့မြင်နေရသည်” ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

“အန္တရာယ်များသော အချို့ဒေသများတွင် မသိရှိရသေးသည့် အခြေအနေများစွာ ရှိနေသေးသည်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကူးစက်ရောဂါ၏ အတိုင်းအတာ အပြည့်အစုံကို မရှင်းလင်းသေးဘဲ စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ပိုမိုရှင်းလင်းလာမည်ဖြစ်သည်။”

ထိတွေ့သူများကို ခြေရာခံခြင်းသည် ပိုမိုကောင်းမွန်လာသော်လည်း “သင့်လျော်သော ထိန်းချုပ်မှုကို သေချာစေရန်အတွက် အလွန်နည်းပါးနေသေးသည်” ဟု လီ ပိုလိန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဘက်ပေါင်းစုံမှ လုပ်ဆောင်ရန် များစွာရှိနေသေးသည်- လူနာများကို ဘေးကင်းစွာ သီးခြားခွဲထားနိုင်ရန် လုံခြုံသောနေရာများ ရရှိစေရန်အတွက် ထောက်ပံ့ပစ္စည်းများ ပိုမိုလိုအပ်သည်။ စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများကို တိုးမြှင့်နိုင်သော်လည်း လူနာများကို ဘေးကင်းစွာ ထားရှိရန် နေရာမရှိပါက အလွန်ခက်ခဲလာမည်” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ အရာရှိ၏ မှတ်ချက်များသည် ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ အေဂျင်စီက အီတူရီ (Ituri) ပြည်နယ်ရှိ လူပြည့်ကျပ်နေသော ကပန်ဂါ (Kpanga) ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများစခန်းတွင် အီဘိုလာနှင့် ဆက်စပ်သော ပထမဆုံး သေဆုံးမှုများကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး မကြာမီအချိန်က ထွက်ပေါ်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဒီမိုကရက်တစ် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ၏ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသည် ဒေသတွင်း ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ ပဋိပက္ခများ၏ အမွေအနှစ်ကြောင့် ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာခဲ့သည်။ အစိုးရတွင် အပြည့်အဝကြီးကြပ်မှု မရှိပါ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဒေသတွင်းရှိ သတ္တုသယံဇာတ ကြွယ်ဝမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေသော လက်နက်ကိုင်သူပုန်များ ရှိနေခြင်းကြောင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ဆင်းရဲနွမ်းပါးစေခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးခံရခြင်း၊ အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် လူအများအပြား ၎င်းတို့၏ နေအိမ်များမှ ထွက်ပြေးခဲ့ရခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။

ရိုက်တာ (Reuters) သတင်းဌာနက ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သော အဆိုပါဖြစ်ရပ်များကို သိရှိသည့် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦး၏ အဆိုအရ အဆိုပါ သေဆုံးမှုများသည် မေလ ၃၁ ရက်နှင့် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ရာနှင့်ချီသော လူများ တစ်ခါတစ်ရံ အိမ်သာတစ်ခုကို မျှဝေသုံးစွဲရသည့် ကပန်ဂါ (Kpanga) ကဲ့သို့သော စခန်းများရှိ ကျဉ်းမြောင်းသော အခြေအနေများသည် လျင်မြန်စွာ ကူးစက်ပျံ့နှံ့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။

“ဤစခန်းများတွင် အီဘိုလာရောဂါသည် အလွန်လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့သွားမည်ကို ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး အမှန်တကယ် စိုးရိမ်မိသည်၊ ထိတ်လန့်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး လူများသည် ရောဂါထိတွေ့သူများဖြစ်စေ၊ မဖြစ်စေ၊ ဖျားနာနေသည်ဖြစ်စေ၊ မဖျားနာသည်ဖြစ်စေ နေရာအနှံ့အပြားသို့ ထွက်ပြေးကြမည်ကို စိုးရိမ်မိသည်” ဟု ကွန်ဂိုရှိ ဒိန်းမတ်ဒုက္ခသည်ကောင်စီ (Danish Refugee Council) ၏ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဒါရိုက်တာ ကိတ်လင် ဘရေဒီ (Caitlin Brady) က ရိုက်တာ (Reuters) သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းသည် အိမ်နီးချင်း ယူဂန်ဒါ (Uganda) ကို သတိပေးနှိုးဆော်လိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး ယူဂန်ဒါတွင် အတည်ပြုလူနာ ၁၉ ဦးနှင့် သေဆုံးသူ နှစ်ဦး ရှိခဲ့သော်လည်း အာဖရိကသမဂ္ဂ၏ ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီက မကြာသေးမီက အခြေအနေကို “ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ပြီ” ဟု သတင်းပို့ခဲ့သည်။