ပါလက်စတိုင်းလှုပ်ရှားမှုတက်ကြွလှုပ်ရှားသူများ ယူကေ ‘အကြမ်းဖက်မှု’ ပြစ်ဒဏ်များခံရနိုင်သည်- ကျွန်ုပ်တို့သိရှိထားသည်များ

ပါလက်စတိုင်း အက်ရှင် အဖွဲ့မှ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လေးဦးသည် သောကြာနေ့တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌ “အကြမ်းဖက်သမားများ” အဖြစ် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခြင်းကို ရင်ဆိုင်ရမည် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ လေးဦးမှာ အခြားသော ရာဇဝတ်မှုစွဲချက်များဖြင့် ဂျူရီလူကြီးများ၏ စီရင်ချက်ချမှတ်ခြင်းကိုသာ ခံခဲ့ရသော်လည်း ဖြစ်သည်။

ပါလက်စတိုင်း အက်ရှင် အဖွဲ့အား ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင်လကပင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌ “အကြမ်းဖက်” အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သောလက၊ တရားစွဲဆိုခံထားရသည့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ခြောက်ဦးအနက်မှ လေးဦးကို လန်ဒန်မြို့ရှိ Woolwich Crown တရားရုံးတွင် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် အစ္စရေး ကာကွယ်ရေးကုမ္ပဏီ Elbit မှ လည်ပတ်နေသော Bristol မြို့၊ Filton ရှိ စက်ရုံတစ်ရုံအား ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုအတွင်း ပစ္စည်းပျက်စီးမှု ကျူးလွန်မှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တရားခံများထဲမှ တစ်ဦးသည် ရဲအရာရှိတစ်ဦးအား သံတူးဖြင့် ရိုက်နှက်မှုတွင်လည်း အပြစ်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။

တရားသူကြီးသည် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ရာတွင် အဆိုပါ ပြစ်မှုများသည် “အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ဆက်စပ်မှု” ရှိသည်ဟု ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖွယ်ရှိရာ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော ဆန္ဒပြအဖွဲ့ ပါလက်စတိုင်း အက်ရှင်သည် “အစ္စရေး၏ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနှင့် အသားအရောင်ခွဲခြားမှုစနစ်တွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပါဝင်ပတ်သက်မှုကို အဆုံးသတ်ရန် ကတိကဝတ်ပြုထားသော လှုပ်ရှားမှု” တစ်ရပ်အဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ဖော်ပြသည်။

၎င်းသည် “အနှောင့်အယှက်ပေးသော နည်းဗျူဟာများ” ကို အသုံးပြု၍ “ကော်ပိုရိတ် ပံ့ပိုးပေးသူများ” နှင့် အစ္စရေးအတွက် လက်နက်ထုတ်လုပ်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသည့် အစ္စရေးအခြေစိုက် Elbit Systems၊ အီတလီ အာကာသယာဉ်ကုမ္ပဏီ Leonardo၊ ပြင်သစ် နိုင်ငံစုံကုမ္ပဏီ Thales နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံမှ Teledyne ကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီများကို ပစ်မှတ်ထားရန် ကြိုးပမ်းသည်။ အဆိုပါအဖွဲ့သည် ထိုကုမ္ပဏီများနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ အဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။

ဗြိတိန်ပါလီမန်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါအဖွဲ့အား “အကြမ်းဖက်” အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းအား အယ်လ်ကေးဒါးနှင့် ISIL (ISIS) ကဲ့သို့သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် တူညီသော အမျိုးအစားထဲသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ အဆိုပါ တားမြစ်ပိတ်ပင်မှုသည် ၎င်း၏ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက အင်္ဂလန်တောင်ပိုင်းရှိ လေတပ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုသို့ ခိုးဝင်ပြီးနောက် ရက်ပိုင်းအကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ဝေဖန်သူများက လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၏ ဤဆောင်ရွက်ချက်ကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင်များသည် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ပျက်စီးစေခဲ့သော်လည်း အကြမ်းဖက်မှုဟု ယူဆရလောက်သည့် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များကို ကျူးလွန်ခြင်းမရှိခဲ့ကြောင်း ငြင်းခုံကြသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပါလက်စတိုင်း အက်ရှင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများသည် အင်္ဂလန်အနောက်တောင်ပိုင်း Bristol အနီးရှိ Filton မြို့ရှိ အစ္စရေးလက်နက်ထုတ်လုပ်သူ Elbit Systems မှ လည်ပတ်နေသော စက်ရုံတစ်ရုံအား ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် နေရာသို့ ဝင်ရောက်ကာ အစ္စရေးက ဂါဇာတွင် အသုံးပြုမည်ဟု ၎င်းတို့က ပြောဆိုသော လက်နက်များနှင့် မောင်းသူမဲ့လေယာဉ် အစိတ်အပိုင်းများ ထုတ်လုပ်မှုကို အနှောင့်အယှက်ပေးရန် ကြိုးပမ်းမှုတွင် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်စေခဲ့သည်။

အဆိုပါ စီးနင်းမှုသည် တရားလိုဘက်က ပေါင် တစ်သန်းခန့် (ဒေါ်လာ ၁.၃၆ သန်း) ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်စေခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စတင်ခဲ့သော အစ္စရေး၏ ဂါဇာရှိ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ရေးစစ်ပွဲ စတင်ပြီးနောက် ဆယ်လအကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သောလတွင် Woolwich Crown တရားရုံးရှိ ဂျူရီလူကြီးများသည် ချာလော့တ် ဟက်ဒ် (အသက် ၃၀)၊ ဆယ်မြူရယ် ကော်နာ (အသက် ၂၃)၊ လီယိုနာ ကာမီအို (အသက် ၃၀) နှင့် ဖာတီမာ ဇိုင်နဘ် ရာ့ဂျ်ဝါနီ (အသက် ၂၁) တို့အား ပစ္စည်းပျက်စီးမှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လေးဦးကို “ဖီလ်တန် ၄” (Filton 4) ဟု လူသိများလာခဲ့သည်။

ကော်နာအား ရဲအရာရှိတစ်ဦးအား သံတူးဖြင့် ရိုက်နှက်မှုတွင်လည်း အပြစ်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ပြင်းထန်သော ကိုယ်ထိလက်ရောက် ထိခိုက်စေမှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။

အခြားသော ပါလက်စတိုင်း အက်ရှင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ နှစ်ဦးဖြစ်သည့် Zoe Rogers (အသက် ၂၂) နှင့် Jordan Devlin (အသက် ၃၁) တို့ကို အပြစ်မရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။

ဤစီရင်ချက်သည် ယခင်က ရုံးထုတ်စစ်ဆေးမှုတစ်ခုပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ယင်းတွင် တရားခံခြောက်ဦးစလုံးအား ပိုမိုပြင်းထန်သော အိမ်တွင်းကျူးကျော်မှုမှ လွတ်မြောက်ခွင့်ရခဲ့ကာ ဂျူရီလူကြီးများသည် ပစ္စည်းပျက်စီးမှုစွဲချက်များအတွက် စီရင်ချက်ကို မဆုံးဖြတ်နိုင်ခဲ့ပေ။

တရားခံတစ်ဦးစီက ၎င်းတို့သည် Filton ရှိ Elbit ၏ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဌာနအတွင်းရှိ အစ္စရေးစစ်လေယာဉ်များနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများကို ပျက်စီးစေခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံပြီး "ပါလက်စတိုင်းရှိ အသက်များကို ကယ်တင်ရန်" ဟူသော သက်သေခံချက်ကို ပေးခဲ့ကြောင်း ၎င်းတို့၏ ရှေ့နေများ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ဂျူရီလူကြီးများအား ၎င်းတို့အပြစ်ရှိသည်ဟု စီရင်ပါက လေးဦးအား အကြမ်းဖက်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေများအောက်တွင် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်ဟု မပြောပြခဲ့ပေ။ ပစ္စည်းပျက်စီးမှုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုမြောက်သော ပြစ်မှုမဟုတ်သော်လည်း အင်္ဂလန်နှင့် ဝေလနယ်များတွင် တရားသူကြီးများသည် စွဲချက်တင်ခြင်းကိုယ်၌မှာပင် အကြမ်းဖက်မှုမြောက်သော ပြစ်မှုမဟုတ်လျှင်တောင် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ရာတွင် ပြစ်မှုအား "အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ဆက်စပ်မှု" ရှိသည်ဟု ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။

တရားရုံးက အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟု ဆုံးဖြတ်ပါက တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများသည် ၎င်းတို့၏ ပြစ်ဒဏ်စီရင်ချက်တစ်ခုလုံးကို ထောင်တွင် ကျခံရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ပြစ်ဒဏ်၏ အနည်းဆုံး သုံးပုံနှစ်ပုံကို အပြီးသတ် ကျခံပြီးပါက လွှတ်ပေးနိုင်ရန် လွှတ်ပေးရေးဘုတ်အဖွဲ့က ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။

ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် အကြမ်းဖက်သမားမဟုတ်သော အကျဉ်းသားများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ၎င်းတို့၏ ပြစ်ဒဏ်၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကိုသာ ချုပ်နှောင်ထားရပြီး စောစီးစွာ လွှတ်ပေးခံရသော်လည်း သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် နေရပြီး တစ်ခါတစ်ရံ လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်များဟု ခေါ်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းတို့သည် ထိုသတ်မှတ်ချက်များကို ချိုးဖောက်ပါက ၎င်းတို့၏ ကျန်ရှိသော ပြစ်ဒဏ်ကို အပြီးသတ်ကျခံရန် ထောင်သို့ ပြန်ပို့ခံရနိုင်သည်။

ထို့အပြင် အကယ်၍ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများအား ဤနည်းဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ပါက ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ တစ်သက်တာလုံး “အကြမ်းဖက်သမားများ” အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရနိုင်ပြီး ၎င်းတို့၏ တစ်သက်တာလုံးအတွက် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းအသစ်များ၊ အီးမေးလ်လိပ်စာများနှင့် ဘဏ်အကောင့်များကို ရဲထံတွင် မှတ်ပုံတင်ရန် လိုအပ်ကာ ၎င်းတို့၏ လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်များကို ချိုးဖောက်ပါက သို့မဟုတ် ပြန်လည်မှုကျူးလွန်ပါက ထောင်သို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခြင်းကို ရင်ဆိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရှေ့နေ ၅၀ ကျော်နှင့် ဥပဒေပါမောက္ခများအဖွဲ့သည် ပါလက်စတိုင်း အက်ရှင်အဖွဲ့ဝင် လေးဦးအား အကြမ်းဖက်သမားများအဖြစ် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ရန် အစီအစဉ်ကို ပြစ်တင်ကန့်ကွက်သည့် ကြေငြာစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ကြေငြာစာတွင် ပစ္စည်းပျက်စီးမှုသည် အမျိုးသမီးများ မဲပေးခွင့်ရရန် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သော ဆန္ဒပြမှုအုပ်စုများဖြစ်သည့် Suffragettes မှသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဆန္ဒပြအဖွဲ့ Extinction Rebellion အထိ ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများ၏ ထပ်တလဲလဲဖြစ်ပေါ်နေသော အင်္ဂါရပ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြထားသည်။

"ယခင်က ထိုသို့သော ဆောင်ရွက်ချက်များကို ပြုလုပ်သူများအား အကြမ်းဖက်သမားများအဖြစ် ဆက်ဆံသင့်သည်ဟု ယခင်က မည်သည့်အခါမှ မအကြံပြုခဲ့ဖူးပါ။ နိယာမအရ လုပ်ဆောင်သော တိုက်ရိုက်လုပ်ရပ်နှင့် အကြမ်းဖက်မှုအကြား ခြားနားချက်ကို မှုန်ဝါးစေခြင်းသည် အာဏာရှင်စနစ်များ၏ ထူးခြားသောလက္ခဏာဖြစ်သည်" ဟု ကြေငြာစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ကြေငြာစာတွင် ဗြိတိန်၊ နယ်သာလန်၊ နော်ဝေးနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်များမှ ဥပဒေပါမောက္ခများအပြင် လက်တွေ့ကျင့်သုံးနေသော ရှေ့နေများနှင့် ဆော်လီစီတာများစွာတို့က လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်။

ဒေသတွင်းသတင်းများအရ သောကြာနေ့တွင် Woolwich Crown တရားရုံး၌ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော စီရင်ချက်အား ကန့်ကွက်သည့် ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခု ကျင်းပရန် မျှော်လင့်ထားသည်။