ထရမ့်ပြောဆိုသကဲ့သို့ အမေရိကန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှ ရေနံစည်သန်း ၁၀၀ ကို ခိုးထုတ်ခဲ့သလော

သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က အိမ်ဖြူတော်ရှိ Oval Office တွင် ထိုင်လျက် ရုပ်မြင်သံကြားမှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ပြောကြားရာတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) မှတစ်ဆင့် ရေနံစည်ပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ လျှို့ဝှက်သယ်ထုတ်နေခဲ့ကြောင်း၊ အီရန်၏ ရေလမ်းကြောင်းဖြတ်သန်းမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ဆန့်ကျင်လျက် တင်းမာမှုများကြားမှ ယခုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့သည်။

ထရမ့်၏ အဆိုအရ အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် စစ်ပွဲစတင်သည့် ပထမပတ်များအတွင်း ရေနံတစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀၀ ကျော်အထိ ရှိခဲ့သော်လည်း၊ မကြာသေးမီရက်ပိုင်းအတွင်း ရေနံဈေးနှုန်းမှာ တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၉၀ ဝန်းကျင်တွင်သာ ရှိနေရခြင်းမှာ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်စီးဆင်းမှု၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် ဤကျဉ်းမြောင်းပြီး မဟာဗျူဟာမြောက် ရေလမ်းကြောင်းသည် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က တီဟီရန်ကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် မတ်လအစောပိုင်းကတည်းက အဓိကအားဖြင့် ပိတ်ဆို့ခံထားရသည်။

မတ်လအစောပိုင်းတွင် အီရန်က မည်သည့်သင်္ဘောကိုမျှ ရေလက်ကြားမှ ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုမည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အီရန်နှင့် ဖြတ်သန်းခွင့်အတွက် ညှိနှိုင်းမှုပြုလုပ်သည့် "မိတ်ဆွေ" နိုင်ငံအချို့မှ သင်္ဘောများကိုသာ ကန့်သတ်ချက်ဖြင့် ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တီဟီရန်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ရပြီး ငါးရက်အကြာတွင် အမေရိကန်သည် အီရန်သင်္ဘောများနှင့် ဆိပ်ကမ်းများကို ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

တစ်ဖက်တွင် အမေရိကန်၏ ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှုနှင့် အခြားတစ်ဖက်တွင် အီရန်အာဏာပိုင်များ၏ ထိန်းချုပ်မှုတို့ကြောင့် သင်္ဘောအနည်းငယ်သာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းနိုင်ခဲ့သည်။

ထိုသို့သော အခြေအနေတွင် အမေရိကန်သည် အီရန်၏ ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ ရေနံစည်ပေါင်း သန်းနှင့်ချီတင်ဆောင်ထားသည့် သင်္ဘောများကို ရေလက်ကြားမှ အမှန်တကယ် ထုတ်ယူနိုင်ခဲ့ပါသလား။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က အိမ်ဖြူတော်တွင် ထရမ့်က အမေရိကန်သည် "ရေနံစည်ပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ထုတ်ယူနေခဲ့သည်။ ဘယ်သူမှ မသိကြဘူး" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းက အမေရိကန်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အီရန်မှာ အံ့အားသင့်ခဲ့ရကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ "ကျွန်တော်တို့ နောက်ဆုံးညက သင်္ဘော ၂၂ စင်းကို မီးမဖွင့်ဘဲ ညဉ့်နက်ပိုင်းမှာ ထုတ်ယူခဲ့တယ်။ သူတို့မှာ ရေဒါမရှိတော့ဘူး၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့က သူတို့ရဲ့ [အီရန်၏ မဟာဗျူဟာမြောက် အခြေခံအဆောက်အအုံ] ကို အပိုင်းပိုင်းဖြစ်အောင် ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်လို့ပဲ။"

သမ္မတက တီဟီရန်ဘက်က ဤကိစ္စကို ရိပ်မိသွားပြီဖြစ်သည့်အတွက် ဤလျှို့ဝှက်မစ်ရှင်ဟုခေါ်ဆိုသည့်အကြောင်းအရာကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။

နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းသည် Truth Social ပလက်ဖောင်း၌ အဆိုပါပြောဆိုချက်ကို ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့ပြီး၊ ပြီးခဲ့သည့်လက အမေရိကန်စစ်တပ်ကို "ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရေနံတင်သင်္ဘောများနှင့် အခြားကုန်တင်သင်္ဘောများကို ကူညီပေးရန် လျှို့ဝှက်မစ်ရှင်" လုပ်ဆောင်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့ကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်။

ဤကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ရေနံစည်ပေါင်း သန်း ၁၀၀ သည် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းနိုင်ခဲ့ကြောင်း ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။

"ကုန်တင်သင်္ဘော ၂၀၀ ကျော်ဟာ ရေလက်ကြားကို ဘေးကင်းစွာ ဖြတ်သန်းနိုင်ခဲ့တယ်။ ဒီလို အောင်မြင်တဲ့ ကြိုးပမ်းမှုဟာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်ထားလို့ပဲ၊ အီရန်က ထိန်းချုပ်တာ မဟုတ်ဘူး" ဟု ထရမ့်က ရေးသားခဲ့သည်။

"သူတို့ရဲ့ စစ်တပ်က ရှုံးနိမ့်သွားပြီ၊ သူတို့ရဲ့ စီးပွားရေးလည်း ပျက်စီးသွားပြီ။ အီရန်အတွက် အားလုံးပြီးဆုံးသွားပြီ!"

သို့သော်လည်း ထရမ့်၏ စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ခရစ်ရိုက် (Chris Wright) က ထိုနေ့တွင်ပင် လွှတ်တော်ကြားနာပွဲ၌ အမေရိကန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရေနံစည်ပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ထုတ်ယူနေသည်ကို မသိရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်အနေဖြင့် ရေနံအချို့ကို ထိုကျဉ်းမြောင်းသော လမ်းကြောင်းမှ ထွက်နိုင်ရန် ကူညီပေးခဲ့ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ရိုက်က ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားသည့် သင်္ဘောများသည် အီရန်သင်္ဘောများ မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (UAE) နှင့် ကာတာ အပါအဝင် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ ပို့ကုန်များတင်ပို့ရန်အတွက် ဤရေလမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုကြသည်။

ထရမ့်၏ ပြောဆိုချက်ကို အခြေအနေအရပ်ရပ်နှင့် ချိန်ထိုးကြည့်ကြပါစို့။ ၎င်း၏ ဆိုရှယ်မီဒီယာပို့စ်တွင် စစ်တပ်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရေနံစည်ပေါင်း သန်း ၁၀၀ ကို ထုတ်ယူခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

ပင်လယ်ကွေ့ရေပြင်တွင် စစ်ပွဲမဖြစ်ပွားမီက ရေနံတင်သင်္ဘောများအပါအဝင် သင်္ဘောအစင်းရေ ၁၄၀ ခန့်သည် အီရန်နှင့် အိုမန်ကမ်းရိုးတန်းကြားရှိ ဤရေလမ်းကြောင်းကို နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းခဲ့ကြသည်။ တင်းမာမှုများ မဖြစ်ပွားမီက ဤလမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် တစ်ရက်လျှင် ရေနံစည်ပေါင်း သန်း ၂၀ ခန့် စီးဆင်းခဲ့သည်။

သမ္မတ၏ ရေနံစည်ပေါင်း သန်း ၁၀၀ ဆိုသည့် ပြောဆိုချက်သည် စစ်ပွဲမဖြစ်မီက ငါးရက်စာ ထုတ်လုပ်မှုပမာဏနှင့် ညီမျှသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်း ပုံမှန်အတိုင်းဆိုပါက ရေနံစည်ပေါင်း နှစ်ဘီလီယံခန့် ဖြတ်သန်းရမည်ဖြစ်သည်။

စစ်ပွဲမတိုင်မီက ရေကြောင်းသွားလာမှုနှုန်းအတိုင်းဆိုလျှင် ငါးရက်စာအတွက်ပင် သင်္ဘောအစင်းရေ ၇၀၀ ခန့် ရှိရမည်ဖြစ်သည်။

ထရမ့်ပြောသကဲ့သို့ အမေရိကန်စစ်တပ်က လမ်းပြပေးသည့် သင်္ဘောများသည် ၎င်းတို့၏ တည်နေရာပြစက် (transponders) များကို ပိတ်ထားခဲ့သည်ဆိုသော်လည်း၊ စစ်ပွဲကာလအတွင်း ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသည့် သင်္ဘောပမာဏသည် ၎င်း၏ ပြောဆိုချက်ကို ထောက်ခံနိုင်လောက်အောင် များပြားကြောင်း အထောက်အထား မရှိသေးပေ။

သင်္ဘောခြေရာခံခြင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးကုမ္ပဏီများသည် တင်းမာမှုများ စတင်ချိန်မှစ၍ ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခဲ့သည့် သင်္ဘောအရေအတွက်နှင့် ပတ်သက်၍ ကွဲပြားသော ကိန်းဂဏန်းများကို ဖော်ပြကြသည်။ အကြောင်းမှာ ဖြတ်သန်းမှုဟု သတ်မှတ်သည့် စံနှုန်းများ ကွဲပြားနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

Windward ၏ မှတ်တမ်းအရ လွန်ခဲ့သည့် ငါးပတ်အတွင်း ကုန်တင်သင်္ဘော ၈၀ ခန့် ပင်လယ်ကွေ့မှ ထွက်ခွာသွားကြောင်း၊ Lloyd’s List ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ မတ်လမှစ၍ သင်္ဘော ၁၄၂ စင်း ထွက်ခွာသွားကြောင်း၊ Kpler ကမူ သင်္ဘောအစင်းရေ ၂၆၄ စင်းအထိ အများဆုံး မှတ်တမ်းတင်ထားကြောင်း သိရသည်။

Kpler ၏ ကိန်းဂဏန်းသည်ပင်လျှင် စစ်ပွဲမတိုင်မီက ရေနံစည်ပေါင်း သန်း ၁၀၀ ဖြတ်သန်းခဲ့သည့် ရေကြောင်းသွားလာမှု ပမာဏနှင့် များစွာကွာဟနေသည်။

ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားသည့် သင်္ဘောအများစုသည် အီရန်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် (အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ - IRGC သို့ အခွန်ပေးဆောင်၍) ဖြတ်သန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တီဟီရန်ကို လျှို့ဝှက်ထားသည့် အမေရိကန်၏ အစီအစဉ်ဖြင့် ဖြတ်သန်းခြင်း မဟုတ်ပေ။

သင်္ဘောများကို ကူညီပေးရာတွင် အမေရိကန်စစ်တပ်၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ ရှင်းလင်းမှုမရှိပေ။ ဗဟိုကွပ်ကဲမှုဌာန (CENTCOM) ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ တင်မ် ဟော့ကင်းစ် (Tim Hawkins) က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် တပ်ဖွဲ့များသည် ဒေသတွင်းရှိ ကုန်တင်သင်္ဘောများနှင့် "ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းမှု" ပြုလုပ်နေကြောင်းသာ ပြောကြားခဲ့ပြီး အသေးစိတ်ကိုမူ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

အီရန်၏ ဆိပ်ကမ်းများကို အမေရိကန်က စီးပွားရေးအရ ပြင်းထန်စွာ ပိတ်ဆို့ထားသော်လည်း IRGC သည် ဤမဟာဗျူဟာမြောက် ရေလမ်းကြောင်းကို တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ထားဆဲဖြစ်သည်။

ပါကစ္စတန်၊ အိန္ဒိယနှင့် ရုရှားကဲ့သို့ တီဟီရန်နှင့် ရင်းနှီးသည့်နိုင်ငံများသည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော စွမ်းအင်ပစ္စည်းများ တင်ဆောင်လာသည့် ၎င်းတို့၏ သင်္ဘောအချို့အတွက် ဖြတ်သန်းခွင့်ကို ညှိနှိုင်းရယူခဲ့ကြသည်။ သင်္ဘောအချို့မှာလည်း ဖြတ်သန်းခွင့်ရရှိရန် တရုတ်ငွေကြေး ယွမ်ဖြင့် ပေးချေခဲ့ကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်နေသည်။

အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို စစ်ပွဲအပြီးကာလအတွက် စီးပွားရေးအရ အသက်သွေးကြောတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်လာပြီး ဖြတ်သန်းခွင့်အတွက် အာမခံကြေးနှင့် ဆင်တူသည့် အခွန်အခများကို ကောက်ခံလျက်ရှိသည်။ အမေရိကန်က ဤလုပ်ရပ်ကို ကန့်ကွက်ထားပြီး ဝေဖန်သူများကမူ ၎င်းသည် နိုင်ငံတကာရေလမ်းကြောင်းတွင် တရားမဝင် အခွန်ကောက်ခံသည့် စခန်းတစ်ခုနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုကြသည်။

တီဟီရန်ကမူ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသည် နိုင်ငံတကာရေပြင်မဟုတ်ဘဲ အီရန်နှင့် အိုမန်တို့သာ ပိုင်ဆိုင်သည့် ရေပြင်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။

"အီရန်ဟာ သူတို့ရဲ့ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အားသာချက်ကို ငွေကြေးဆိုင်ရာ အားသာချက်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးစားနေပုံရတယ်" ဟု အမေရိကန်၊ ဖလော်ရီဒါအခြေစိုက် NSI Insurance Group ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် အော်စကာ ဆီကာလီ (Oscar Seikaly) က ပြောကြားသည်။ "အခြေခံသဘောတရားကတော့ အဟောင်းပါပဲ။ အချက်အချာနေရာကို ထိန်းချုပ်ပြီး ဖြတ်သန်းခွင့်အတွက် ငွေကောက်ခံတာပါပဲ။"

အယ်လ်ဂျာဇီးယား၏ ယခင်သတင်းဖော်ပြချက်များအရ ဆီကာလီက သင်္ဘောများအနေဖြင့် ရေလက်ကြားတွင် ပိတ်မိနေမည့်အစား အီရန်ကို အခကြေးငွေပေးဆောင်ခြင်းက ရေရှည်တွင် ပိုမိုသက်သာကြောင်း ငြင်းခုံခဲ့သည်။

ဆီကာလီက VLCC ရေနံတင်သင်္ဘောကြီးတစ်စင်းအတွက် တစ်ရက်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀၀,၀၀၀ နီးပါး ကုန်ကျနိုင်ပြီး ရက် ၁၀၀ ကြန့်ကြာပါက ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းအထိ ကုန်ကျနိုင်ကြောင်း ပြောသည်။

"ဒါက ကုန်စည်ဘဏ္ဍာရေး၊ အာမခံအခက်အခဲ၊ သင်္ဘောသား၊ လောင်စာဆီ၊ လုံခြုံရေးနဲ့ စာချုပ်ပါ ဒဏ်ကြေးတွေကို မထည့်တွက်ခင်မှာတင် ရှိနေတဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေပါ။ စီးပွားရေးတင်းမာနေတဲ့ အခြေအနေမှာ တကယ့်စီးပွားရေးဆုံးရှုံးမှုက ပိုပြီးများပြားနိုင်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း အီရန်ကို ငွေပေးဆောင်ခြင်းသည် သင်္ဘောအများစုအတွက် ရွေးချယ်စရာတစ်ခု မဟုတ်ပေ။ အကြောင်းမှာ "၎င်းသည် ပိတ်ဆို့မှုများ၊ ဥပဒေရေးရာအန္တရာယ်များ၊ ဂုဏ်သိက္ခာထိခိုက်နိုင်မှုနှင့် အာမခံဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်" ဟု ဆီကာလီက ဆိုသည်။