စိတ်ဒဏ်ရာများ- အစ္စရေးသည် စစ်ပွဲ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲများနှင့် ရုန်းကန်နေရသည်။

နှစ်နှစ်ကျော်ကြာ အဆက်မပြတ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုနှင့် စစ်ပွဲများနောက်ပိုင်း – အစ္စရေး၏ ဂါဇာရှိ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုမှစ၍ ၎င်းမတိုင်မီ ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာတွင် ဟားမတ်စ်ဦးဆောင်သော တောင်ပိုင်းကျေးရွာများ တိုက်ခိုက်မှုအထိ၊ အီရန်၊ လက်ဘနွန်၊ ဆီးရီးယားနှင့် အခြားအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအပေါ် နိုင်ငံ၏ ဆက်တိုက်စစ်ပွဲများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများအထိ – အစ္စရေးအတွင်းမှ သုတေသီများ၊ လေ့လာသူများနှင့် လေ့လာမှုများစွာက နိုင်ငံသည် စိတ်ဒဏ်ရာဖြင့် ပုံသွင်းခံရပြီဟု ကောက်ချက်ချသည်။

Maccabi Healthcare Services ၏ မကြာသေးမီက စစ်တမ်းအရ အစ္စရေးလူမျိုး သုံးပုံတစ်ပုံခန့်သည် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် စိတ်ကျန်းမာရေးအထောက်အပံ့ လိုအပ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ စစ်မှုထမ်းဟောင်းများ သို့မဟုတ် အရံတပ်သားများအဖြစ် စစ်တပ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများအကြား အခြေအနေ ပိုဆိုးသည်။ ဇန်နဝါရီတွင် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၃ စက်တင်ဘာလမှစ၍ စစ်သားများအကြား စိတ်ဒဏ်ရာလွန်စိတ်ဖိစီးမှုရောဂါ (PTSD) ဖြစ်ပွားမှု ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး တိုးလာကြောင်း၊ ၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် ၁၈၀ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာမည်ဟု ခန့်မှန်းကြောင်း ဖော်ပြသည်။

အစိုးရသည် တရားဝင်တာဝန်ရှိသော်လည်း အဆိုပါကာလအတွင်း စိတ်ကျန်းမာရေးကြောင့် စစ်မှုထမ်းမှ ထုတ်ပယ်ခံရသူ စစ်သားအရေအတွက်ကို ထုတ်ပြန်ခြင်းမရှိဟု အစ္စရေးမီဒီယာ ဖော်ပြ။

ယခုလအစောပိုင်းတွင် အစ္စရေး၏ အရေးပေါ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှု Magen David Adom သည် ၎င်းလက်ခံရရှိသည့် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု ၄၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ပြီးနောက် စိတ်ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်ဝန်ဆောင်မှု သီးသန့်စတင်။ အများစုသည် နိုင်ငံ၏ စစ်ပွဲများစွာ၏ ဆက်လက်ဖိစီးမှုနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု ဆိုသည်။

စိတ်ကျန်းမာရေး၏ အဓိကညွှန်ပြချက်ဖြစ်သော ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်သတ်သေမှု အရေအတွက်သည် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးတွင် သိသိသာသာ တိုးလာ၊ အထူးသဖြင့် စစ်တပ်တွင်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် စစ်တပ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်သတ်သေမှု ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဂါဇာ၊ သိမ်းပိုက်ထားသော အနောက်ဘက်ကမ်းနှင့် လက်ဘနွန်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးစစ်ဆင်ရေးများနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု The Jerusalem Post က ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဖော်ပြ။

အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှု ဖြစ်စဉ်များ၊ စိတ်ကျရောဂါနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုကဲ့သို့သော စိတ်ကျန်းမာရေးအခြေအနေများ အားလုံး မြင့်တက်။ နိုင်ငံတွင်းရှိ လူအများက ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာတွင် စတင်ခဲ့သော အဆုံးမရှိ စစ်ပွဲများဟု မှတ်ယူသည့် အချိန်မှစ၍ ဖြစ်သည်။

အစ္စရေးသမ္မတ Isaac Herzog သည် မေလနှောင်းပိုင်းတွင် ထိုလမ်းကြောင်းကို အသိအမှတ်ပြုပုံရသည်။ အစ္စရေးလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အကြမ်းဖက်မှု တိုးလာခြင်းကို ရည်ညွှန်း။ သိမ်းပိုက်ထားသော အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ ပါလက်စတိုင်းများအပေါ် တရားမဝင်အခြေချနေထိုင်ရာမှ အစ္စရေးလူမျိုးများ၏ အကြမ်းဖက်မှုများ ပါဝင်။ ခရစ်ယာန်များကို ပစ်မှတ်ထားသည့် အကြမ်းဖက်မှု မြင့်တက်ခြင်းလည်း ပါဝင်။

ဆုပေးပွဲတွင် ပြောကြားရာ၌ ၎င်းက ဆိုသည်– “ယနေ့ စည်းလုံးညီညွတ်မှုအကြောင်းသာ ပြောနိုင်လျှင် ကောင်းမည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ် အလွန်ဝမ်းနည်းစွာဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတစ်ခုတည်း ခေါင်းထောင်လာသည့် နေ့ရက်များကို ဖြတ်သန်းနေရသည်။ ၎င်းနှင့်အတူ ကျွန်ုပ်တို့၏ ခမ်းနားထည်ဝါသော အစ္စရေးလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အစွန်အဖျားတွင် ကြောက်မက်ဖွယ် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု တွားသွားဝင်ရောက်နေသည် – ကြောက်မက်ဖွယ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်။ ၎င်းသည် နှေးကွေးပြီး စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်ပြီး အစ္စရေးလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ပင်မရေစီးကြောင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်ရန် ခြိမ်းခြောက်နေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ ခွင့်ပြုမည်မဟုတ်။”

“အောက်တိုဘာ ၇ ရက်သည် ခလုတ်တစ်ခုလိုဖြစ်ပြီး ၎င်းဖြစ်စေသော စိတ်ဒဏ်ရာသည် ကျယ်ပြန့်ပြီး ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသည်” ဟု အစ္စရေးစိတ်ကျန်းမာရေးပညာရှင်နှင့် စစ်ပြန် Tuly Flint က Al Jazeera သို့ ပြောကြား။ “လူတို့၏ လုံခြုံရေးခံစားချက် ပျက်စီးသွားသည်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ အတိတ်ပဋိပက္ခများနှင့် လက်ရှိပဋိပက္ခများကြား ကွာဟချက်က လုံခြုံမှုအမှားကို ဖန်တီးခဲ့ကြောင်း၊ အစ္စရေး၏ စစ်ရေးနှင့် နည်းပညာသာလွန်မှုအပေါ် ယုံကြည်မှုလွဲမှားခြင်းနှင့်အတူ ပါလက်စတိုင်းများအပေါ် "သိမ်းပိုက်မှုနှင့် ဖိနှိပ်မှု" ကို လုံခြုံသော အကွာအဝေးတွင် ထားရှိခဲ့ကြောင်း ငြင်းဆို။

“လူတို့သည် ၎င်းတို့၏ လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ အစိုးရနှင့် အဖွဲ့အစည်းများကို ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးသွားသည်” ဟု Flint က ဆိုသည်။ နိုင်ငံတော်၏ အကာအကွယ်ကို အားကိုးသူများအကြား အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ သစ္စာဖောက်ခံရမှု ခံစားချက် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်၏ ပျက်ကွက်မှု အကျိုးဆက်များကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသူများ ခံစားရသော ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုကို ဖော်ပြ။ “အချို့ကိစ္စများတွင် ၎င်းက လူများကို လက်ယာနိုင်ငံရေးကို လက်ခံရန်၊ ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ပိုမိုပြင်းထန်စွာ တုံ့ပြန်ရန်နှင့် အစိုးရကို ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးစေသည်” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်း။ ၎င်းသည် နှေးကွေးမည့် လက္ခဏာမပြသော လမ်းကြောင်းတစ်ခုဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ယခုနှစ်အစောပိုင်းက N12 သတင်းဝက်ဘ်ဆိုက်မှ ပထမဆုံးအကြိမ် မဲပေးမည့် ဂျူးအစ္စရေးမဲဆန္ဒရှင်များ၏ စစ်တမ်းက ၎င်းသည် မှန်ကန်ကြောင်း ဖော်ပြ။ ဂါဇာရှိ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနှင့် အဆုံးမရှိပုံရသော ဒေသတွင်းပဋိပက္ခများအတွင်း အရွယ်ရောက်လာသော ၁၈ နှစ်မှ ၂၁ နှစ်ကြား လူငယ်များအနက် ၄၆ ရာခိုင်နှုန်းက အောက်တိုဘာ ၇ ရက်သည် "အတွင်းမှ သစ္စာဖောက်မှု" ကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ တုံ့ပြန်သူအများစုက ဤမျိုးဆက်သည် အစ္စရေးသမိုင်းတွင် တည်ရှိခဲ့ဖူးသမျှ လက်ယာအစွန်းရောက်ဆုံးနှင့် ဘာသာရေးအစွန်းရောက်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း ပြသ။

သို့သော် ဤလမ်းကြောင်းများသည် ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်တွင် မည်မျှအထိ စတင်ခဲ့သည်ကို မရှင်းလင်းကြောင်း သုတေသီများနှင့် လေ့လာသူများက ဆိုသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ အစ္စရေးတွင် အကြမ်းဖက်မှုသည် မွေးရာပါဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသော အစ္စရေးလူမှုဗေဒပညာရှင် Yehouda Shenhav-Shahrabani ကဲ့သို့သော သုတေသီများက Al Jazeera သို့ ပြောကြား။ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်နောက်ပိုင်း ဖြစ်ရပ်များသည် လက်ရှိရေစီးကြောင်းများကို အရှိန်အဟုန်အသစ် ပေးရုံသာဖြစ်သည်။

“အောက်တိုဘာ ၇ ရက်သည် အစသစ်တစ်ခုလိုဖြစ်သည်” ဟု Shenhav-Shahrabani က ဆိုသည်။ “လူတို့သည် အတိတ်၏ စိတ်ဒဏ်ရာကို ဖျောက်ဖျက်ရန် အစများကို ဖန်တီးသည်။ စိတ်ဒဏ်ရာကို စတင်သည့်ရက်စွဲ ပေးခြင်းက ၎င်းကို ရှင်းပြရန် ကူညီသည်။”

၎င်း၏ သူငယ်ချင်း ကွယ်လွန်သူ လက်ဘနွန်ဝတ္ထုရေးဆရာ Elias Khoury နှင့် စကားပြောဆိုခဲ့သည်ကို ပြန်ပြောပြရာတွင် Khoury က အစ္စရေးလူမျိုးများသည် "ပိုမိုလူသားဆန်" ရန်နှင့် မာနထောင်လွှားမှု လျော့နည်းစေရန် ရှုံးနိမ့်မှုကို ခံစားရမည်ဟု ၎င်း၏ အယူအဆကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ Shenhav-Shahrabani က “အဲဒါ ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ကျွန်တော် မသေချာဘူး။ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်က ရှုံးနိမ့်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာ အစ္စရေးလူမျိုးတွေဟာ ဖက်ဆစ်ဆန်လာခဲ့တယ်” ဟု ဆိုသည်။

“ဇီယွန်ဝါဒတွင် ဖက်ဆစ်ဆန်သော အစိတ်အပိုင်း အမြဲရှိခဲ့သော်လည်း kibbutzim ကဲ့သို့သော ပိုမိုလစ်ဘရယ်ကျသော အစွန်းအဖျားများက ၎င်းကို ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သည်။ သို့သော် အောက်တိုဘာ ၇ ရက်နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းသည် ပိုမိုထင်ရှားလာသည်။ နေရာတိုင်းတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်” ဟု လက်ယာကျောင်းသားများ တိုးပွားလာခြင်းမှ အဆုံးမရှိ ဝေဖန်မှုများကြောင့် သင်ကြားခြင်းကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သော Shenhav-Shahrabani က ဆိုသည်။

၎င်း၏ လက်ရှိစိတ်ဒဏ်ရာက အစ္စရေးကို မည်သို့ပုံဖော်မည်ကို မရှင်းလင်းဟု လွန်ခဲ့သော နှစ် ၄၀ ကတည်းက ထိုဖြစ်စဉ်ကို သုတေသနပြုခဲ့သော Tel Aviv တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခ Zahava Solomon က ဆိုသည်။

စိတ်ဒဏ်ရာက လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ခိုင်မာပြီး ရန်လိုစေရန် သို့မဟုတ် အမြဲတမ်း ညှိနှိုင်းမှုကို ရှာဖွေရန် လှုံ့ဆော်နိုင်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ အစ္စရေးအတွက် ဟိုလိုကော့စ်၏ အတိတ်စိတ်ဒဏ်ရာက လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အကြွင်းမဲ့သားကောင်ဖြစ်မှု ခံစားချက်ကို ထည့်သွင်းပေးခဲ့သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ မွေးစကတည်းက ၎င်း၏နိုင်ငံသားများအပေါ် စွဲထင်နေပြီး "ဘယ်တော့မှ ထပ်မဖြစ်စေရ" ဟူသော ဆောင်ပုဒ်သည် ဒုတိယသဘာဝ ဖြစ်လာသည်။

၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်သားကောင်ဖြစ်မှုကို ခံစားခဲ့ရသော ပါလက်စတိုင်းများအတွက်မူ ၎င်းသည် အနာဂတ်အတွက် "ဆိုးရွားသောအကျိုးဆက်များ" ကို သယ်ဆောင်လာသည်။

သို့သော် စစ်ပွဲများ၏ စုပေါင်းစိတ်ဒဏ်ရာမှ အကျိုးဆက်များကို စီမံခန့်ခွဲရာတွင် ရှေ့တန်းတွင် ရှိနေဆဲဖြစ်သော Flint အတွက် “ကုစားဆေးမရှိ”။

“ပြန်လည်ထူထောင်ရေးသာ ရှိသည်။ လူတို့သည် ထိုအဆင့်ကို ကျော်လွန်ပြီးသည်နှင့် ပြီးဆုံးပြီ။”