ကင်ညာနိုင်ငံတွင် ဆိုးရွားသောဆန္ဒပြမှုများ၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့၌ လူပေါင်း ၃၅၀ ကျော်ကို ဖမ်းဆီး

ကင်ညာရဲတပ်ဖွဲ့သည် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်နှစ်က အခွန်တိုးမြှင့်မှုကို ဆန့်ကျင်သည့် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများအတွင်း သေဆုံးခဲ့ရသူများကို အောက်မေ့သတိရသည့်အနေဖြင့် လမ်းမများပေါ်သို့ ထွက်လာကြသူများကို လူစုခွဲခဲ့ပြီး အချို့ကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။

ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး Kipchumba Murkomen က ကြာသပတေးနေ့တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ နေရာအသီးသီး၌ လူပေါင်း ၃၅၅ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းက ဖမ်းဆီးခံရသူများကို "ရာဇဝတ်ကောင်များ" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် အတားအဆီးများနှင့် အခြားသော လုံခြုံရေးအစီအမံများအတွက် တောင်းပန်စကားဆိုခဲ့သည်။

"ဒီအစီအမံတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အဆင်မပြေမှုတွေအတွက် ကျွန်တော်တို့ ဝမ်းနည်းမိသလို၊ တစ်ဖက်မှာလည်း မြို့တော်နဲ့ နိုင်ငံရဲ့ အခြားအစိတ်အပိုင်းတွေကို လုံခြုံစေဖို့အတွက် ဒီအစီအမံတွေရဲ့ ထိရောက်မှုကို အသိအမှတ်ပြုပါတယ်" ဟု Murkomen က သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။

Reuters သတင်းဌာန၏ သတင်းထောက်တစ်ဦးကလည်း လွှတ်တော်အပြင်ဘက်တွင် ပန်းများချထားခဲ့သည့် လူခြောက်ဦးကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ဖမ်းဆီးပြီးနောက် နိုင်ရိုဘီရဲစခန်းအပြင်ဘက်တွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးနေသူများကို ရဲတပ်ဖွဲ့က မျက်ရည်ယိုဗုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်လူစုခွဲသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။

ကင်ညာနိုင်ငံ အမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်၏ အဆိုအရ ဆန္ဒပြသူများသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တော်ဝင်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် အနည်းဆုံး လူ ၆၀ သေဆုံးခဲ့ရသည့် ဆန္ဒပြပွဲများ၏ နှစ်နှစ်ပြည့် အထိမ်းအမှတ်ကို ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

သို့သော် နိုင်ရိုဘီမြို့ရှိ ဗဟိုစီးပွားရေးရပ်ကွက်အတွင်းမှ ဆိုင်များနှင့် စားသောက်ဆိုင်များမှာ ပိတ်ထားဆဲဖြစ်ပြီး ရဲတပ်ဖွဲ့က ရေအမြောက်ကားများဖြင့် လမ်းပိတ်ဆို့မှုများ ပြုလုပ်ထားခဲ့သည်။

နိုင်ရိုဘီမှ သတင်းပေးပို့နေသည့် Al Jazeera ၏ Malcom Webb က ဆန္ဒပြပွဲအပေါ် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ပြင်းထန်သော တုံ့ပြန်မှုမှာ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်နှစ်က ဖြစ်ရပ်မျိုး ထပ်မံမဖြစ်ပွားစေရန် အစိုးရ၏ ဆန္ဒကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြခဲ့သည်။

"ဒါဟာ မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲတွေအပြီးမှာ ပေါ်ပေါက်လာတာပါ။ အချို့ကို [သမ္မတ William] Ruto ရဲ့ နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်တွေက ဦးဆောင်ပြီး၊ အချို့ကိုတော့ လောင်စာဆီဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသမဂ္ဂတွေက ဦးဆောင်ခဲ့တာပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်က လူပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ရတဲ့နေ့ကတည်းက အမှန်တကယ် ပြန်လည်ကောင်းမွန်မလာသေးတဲ့ မကျေနပ်မှုတွေက အခုထိ ရှိနေဆဲပါ" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်များသည် လွှတ်တော်သို့ မသွားရောက်မီ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုဟု စွပ်စွဲခံထားရသည့် သားကောင်များနှင့် သေဆုံးသွားသော ဆန္ဒပြသူများ၏ မိသားစုဝင်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။

"မိဘတွေအနေနဲ့ ကျွန်မတို့ ဒီကိုလာဖို့ ခွင့်ပြုချက်တောင်းခဲ့တာပါ... ကျွန်မတို့ရဲ့ ကလေးတွေအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းပြပြီး ပန်းတွေချဖို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်မတို့ ရောက်တဲ့အခါ ရဲတွေက ပိတ်ဆို့ထားတာကို တွေ့ရလို့ တုန်လှုပ်သွားခဲ့ရတယ်" ဟု ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် သေဆုံးခဲ့ရသည့် အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ် သားဖြစ်သူ Ibrahim Kamau ၏ မိခင် Edith Wanjiku က ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဒါဟာ အလွန်ရှက်စရာကောင်းပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောဆိုသည်။

"ပြီးတော့ သမ္မတ Ruto ကို ကျွန်မ တောင်းဆိုချင်တာ တစ်ခုရှိပါတယ်- ကလေးတွေကို သတ်ခဲ့တဲ့ ရဲအရာရှိတွေက ဘယ်သူတွေလဲဆိုတာ သိပြီးသားမို့လို့၊ ကျွန်မအနေနဲ့ အဲဒီကလေးတွေအတွက် တရားမျှတမှုနဲ့ လျော်ကြေးငွေကိုပဲ တောင်းဆိုပါတယ်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဆန္ဒပြပွဲစီစဉ်သူများက ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ယခင်လုပ်ရပ်များအပေါ် ယုံကြည်စိတ်ချရသော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပေးရန်နှင့် အလွန်အကျွံ အင်အားသုံးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးမည့် အာမခံချက်များ လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သမ္မတ Ruto က "လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ အလွန်အကျွံနှင့် တရားဥပဒေပြင်ပ လုပ်ဆောင်မှုများ" ရှိခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြမှုနှင့် ဆက်စပ်သည့် အလွဲသုံးစားမှုများကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာသူများအတွက် ကင်ညာရှယ်လင် နှစ်ဘီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅.၅ သန်း) ကို ခွဲဝေပေးထားကြောင်း ပြီးခဲ့သည့်သီတင်းပတ်က ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အချို့သော တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကမူ ယင်းပမာဏမှာ မလုံလောက်သေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။